Cuộc tranh luận giữa nhiếp ảnh màu và nhiếp ảnh đen trắng đã diễn ra hàng thập kỷ, và hầu hết các lập luận từ cả hai phía đều hợp lý.

Những người ủng hộ ảnh đen trắng cho rằng nó có nhiều tâm hồn hơn, nhiều cảm xúc hơn, nhiều tính nghệ thuật hơn. Cả hai phe đều đang hướng tới điều gì đó chân thực nhưng lại sa vào lối mòn ngôn từ.

Câu hỏi thú vị hơn không phải là cái nào tốt hơn. Mà là tại sao ảnh đen trắng lại hoạt động khác với ảnh màu, và sự khác biệt đó có ý nghĩa gì đối với cách chúng ta nhìn nhận thế giới.

Luận điểm cốt lõi của Tjintjelaar không phải là về mặt thẩm mỹ. Nó là về mặt nhận thức. Nhiếp ảnh đen trắng hoạt động với độ sáng, phạm vi giá trị ánh sáng từ tối đến sáng, và không có gì khác. Nhiếp ảnh màu mang ba luồng thông tin riêng biệt: sắc độ, độ bão hòa và độ sáng.

Khi cả ba yếu tố cùng cạnh tranh sự chú ý trong cùng một hình ảnh, giá trị độ sáng, chính yếu tố tạo ra cảm giác chiều sâu và sự hiện diện không gian, trở nên khó nhận biết hơn. Nhà thần kinh học Margaret Livingstone, trong công trình nghiên cứu về sinh học thị giác, mô tả cách nhận thức chiều sâu và tổ chức không gian được xử lý bởi phần não bộ thực sự không phân biệt màu sắc.

Nó chỉ phát hiện ra sự khác biệt về độ sáng. Loại bỏ hoàn toàn màu sắc, và bạn sẽ cung cấp cho hệ thống thị giác của người xem chính xác thông tin cần thiết để cảm nhận chiều sâu.

Rời bỏ hiện thực chính là hướng tới bản chất

Nhiếp ảnh đen trắng đã là một bước tiến vào nghệ thuật trừu tượng: thế giới đơn sắc không phải là thế giới thực. Đó là một thế giới nơi độ sáng chiếm ưu thế, nơi mà sự nhiễu loạn của các màu sắc cạnh tranh đã bị loại bỏ.

Picasso từng nói: "Màu sắc chỉ là biểu tượng, thực tại chỉ được tìm thấy ở độ sáng." Nhận xét đó nghe có vẻ bâng quơ, nhưng nó phù hợp với cách thức hoạt động thực sự của thị giác. Chức năng biểu tượng của màu sắc, thêm vào tâm trạng, gợi lên sự ấm áp hay lạnh lẽo, báo hiệu những liên tưởng quen thuộc, hoạt động ở một cấp độ khác so với chức năng cấu trúc của độ sáng.

Trong một bức ảnh đen trắng, lớp cấu trúc được phơi bày. Những gì còn lại là hình dạng, kết cấu, chiều sâu và mối quan hệ giữa ánh sáng và bóng tối.

Điều mà nghệ thuật đích thực đòi hỏi

Định nghĩa về nhiếp ảnh nghệ thuật của Tjintjelaar rất đáng để suy ngẫm. Ông lập luận rằng một bức ảnh tuyệt vời phải làm được hai điều: có sức hấp dẫn thẩm mỹ và truyền đạt điều gì đó khơi gợi trải nghiệm mà người xem chưa từng có trước đây. Nghệ thuật không chỉ đơn thuần là đẹp.

Nó lay động lòng người, cung cấp thông tin cho họ và mở ra điều gì đó mới mẻ. Như Leo Tolstoy đã diễn đạt, nghệ thuật là việc một người sử dụng các dấu hiệu bên ngoài để truyền đạt những cảm xúc mà họ đã trải qua cho người khác, và người khác sau đó tự mình trải nghiệm những cảm xúc đó.

Trong khuôn khổ này, nhiếp ảnh đen trắng không phải là sự lựa chọn hoài cổ hay hạn chế về mặt kỹ thuật.

Đó là một động thái nghệ thuật có chủ đích, một trong số những công cụ mà nhiếp ảnh gia có thể sử dụng để tăng khoảng cách giữa hình ảnh và thực tại thông thường. Càng xa rời sự ghi chép phẳng lì, bạn càng có thể tiến gần hơn đến sự thể hiện thực sự.

Tjintjelaar sử dụng bốn kỹ thuật chính: chụp ảnh đen trắng, sử dụng phơi sáng dài để tiết lộ thời gian vô hình, phóng đại độ tương phản độ sáng để khuếch đại chiều sâu và làm biến dạng phối cảnh thông qua lựa chọn ống kính và bố cục. Cùng nhau, họ đẩy hình ảnh tiến đến một điều mà không một ánh mắt nào thoáng qua có thể nhìn thấy được.

Kết luận không phải là ảnh đen trắng vượt trội hơn ảnh màu. Mà là việc hiểu được tác dụng thực sự của ảnh đen trắng, cả về mặt nhận thức và triết học, sẽ thay đổi cách bạn tiếp cận nó. Nó không còn là một bộ lọc nữa mà trở thành một quyết định.

Những bức ảnh của bạn sẽ trông như thế nào nếu bạn coi việc loại bỏ màu sắc không phải là một sự mất mát, mà là một sự làm rõ?