Lần đầu bước vào một lớp ballet, thanh tập thường mang lại cảm giác như chiếc phao cứu sinh. Và thật ra đúng là như vậy.

Mọi thứ trong ballet từ những cú nhảy, vòng xoay cho đến các động tác mở chân đầy mê hoặc đều bắt nguồn từ một số chuyển động nền tảng được luyện tập lặng lẽ bên thanh gỗ. Khi nắm vững những điều cơ bản ấy, cả thế giới ballet mới thực sự mở ra.

Năm vị trí cơ bản: Điểm khởi đầu của mọi thứ

Ballet được xây dựng dựa trên năm vị trí chân cơ bản và đây là những nguyên tắc không thể bỏ qua.

- Vị trí thứ nhất: hai gót chân chạm nhau, mũi chân mở sang hai bên tạo thành một đường thẳng.

- Vị trí thứ hai: hai chân mở rộng ngang vai.

- Vị trí thứ ba: một bàn chân đặt chồng lên bàn chân còn lại theo kiểu gót chạm lòng bàn chân.

- Vị trí thứ tư: hai chân tách nhau khoảng một bước chân, kết hợp với một tay nâng lên.

- Vị trí thứ năm: hai chân bắt chéo hoàn toàn theo kiểu gót chạm mũi chân, đồng thời cả hai tay nâng qua đầu.

Đây không đơn thuần chỉ là những dáng đứng mà chính là “ngữ pháp” của ngôn ngữ ballet. Mọi bước nhảy và chuỗi chuyển động đều phát triển từ năm vị trí này.

Người mới học thường tập trung vào ba vị trí đầu tiên cho đến khi động tác xoay hông trở nên tự nhiên thay vì gượng ép.

Plié: Nền tảng của toàn bộ ballet

Nếu có một chuyển động được xem là cốt lõi của ballet, đó chính là plié. Trong tiếng Pháp, từ này mang nghĩa “uốn cong”, thực chất là động tác chùng gối với lưng giữ thẳng và gót chân vẫn chạm sàn.

- Demi-plié: động tác chùng gối nhỏ và có kiểm soát.

- Grand plié: động tác chùng sâu hơn.

Nghe có vẻ đơn giản nhưng plié giúp người tập học cách giữ thăng bằng, căn chỉnh cơ thể và hấp thụ lực khi tiếp đất để tránh chấn thương.

Khi thực hiện đúng, plié tạo nên vẻ nhẹ nhàng đặc trưng của ballet. Nhưng nếu tập vội vàng hoặc sai kỹ thuật, nó lại dễ dẫn đến chấn thương. Đó là lý do hầu hết các buổi tập đều bắt đầu bằng plié tại thanh tập.

Tendu và Dégagé: Rèn luyện bàn chân

- Tendu là động tác đưa bàn chân lướt dọc trên sàn đến khi duỗi hết mũi chân rồi kéo về vị trí cũ. Bài tập này giúp tăng độ linh hoạt, sức mạnh chân và khả năng kiểm soát bàn chân.

- Dégagé thực hiện chuyển động tương tự nhưng bàn chân sẽ nhấc nhẹ khỏi mặt sàn, khiến cổ chân và bắp chân phải hoạt động nhiều hơn.

Những động tác này có thể trông không quá nổi bật, nhưng chính chúng lại rèn luyện kỹ thuật bàn chân cần thiết cho các cú nhảy và vòng xoay.

Tốc độ và sự chính xác ở giai đoạn này ảnh hưởng trực tiếp đến mọi chuyển động về sau khi tập giữa sàn.

Relevé và Elevé: Nâng người và giữ thăng bằng

- Relevé là động tác từ tư thế plié nâng người lên bằng nửa bàn chân.

- Elevé là nâng người trực tiếp từ tư thế đứng thẳng.

Cả hai bài tập đều giúp tăng sức mạnh cho bắp chân, bàn chân và cổ chân — nền tảng quan trọng cho pirouette và sau này là múa trên mũi giày.

Ở giai đoạn đầu, các động tác này thường được tập tại thanh tập để người học tập trung hoàn toàn vào tư thế và độ ổn định thay vì lo giữ thăng bằng.

Mục tiêu không phải nâng càng cao càng tốt mà là sự nâng lên mượt mà, đều và có kiểm soát.

Port de Bras: Đôi tay cũng quan trọng không kém

Ballet không chỉ xoay quanh đôi chân. Phần chuyển động cánh tay được gọi là port de bras cũng giữ vai trò vô cùng quan trọng trong vẻ đẹp thị giác của bộ môn này.

Cánh tay di chuyển theo các đường cong mềm mại qua nhiều vị trí khác nhau, từ thấp lên cao, luôn giữ cổ tay mềm và ngón tay thư giãn.

Một đôi tay cứng hoặc vụng về có thể phá hỏng hoàn toàn đường nét của một vũ công dù kỹ thuật chân rất tốt.

Người mới học thường đánh giá thấp khả năng biểu đạt của cánh tay cũng như lượng luyện tập cần thiết để điều khiển chúng đẹp mắt.

Bắt đầu từ thanh tập rồi mới ra giữa sàn

Mỗi lớp ballet đều tuân theo cấu trúc giống nhau vì một lý do rất rõ ràng.

Các bài tập tại thanh giúp xây dựng nền tảng kỹ thuật và làm nóng cơ thể với sự hỗ trợ ổn định.

Sau đó, phần tập giữa sàn sẽ lấy chính những yếu tố ấy — plié, tendu, relevé nhưng loại bỏ hoàn toàn điểm tựa, buộc cơ thể phải tự giữ thăng bằng và kiểm soát chuyển động trong không gian mở.

Khoảnh khắc chuyển từ thanh tập ra giữa sàn chính là lúc quá trình rèn luyện thực sự bắt đầu, bởi cơ thể lúc này phải tự phối hợp mọi thứ mà không còn sự hỗ trợ.

Làm chủ những điều cơ bản của ballet không nằm ở các động tác hoành tráng hay kỹ thuật phô diễn mà ở việc xây dựng nền móng vững chắc. Năm vị trí cơ bản, plié, tendu, relevé và port de bras tạo nên ngôn ngữ cốt lõi của bộ môn múa này.

Sự tiến bộ có thể diễn ra âm thầm và chậm rãi, nhưng mỗi bước chân và mỗi lần lặp lại đều giúp cơ thể cũng như tinh thần trở nên mạnh mẽ hơn. Khi những kỹ thuật nền tảng đã trở thành phản xạ tự nhiên, vẻ đẹp thực sự của ballet mới bắt đầu xuất hiện — nhẹ nhàng, thanh thoát nhưng cũng đầy sức mạnh.