Tôi nhớ mình đã đứng tại một khu bảo tồn động vật hoang dã ở Nam California, nhìn chằm chằm vào một con chim khổng lồ với đôi cánh rộng bằng một chiếc ô tô. Hướng dẫn viên thì thầm: "Đó là kền kền California - hồi những năm 80 chỉ còn 27 con trên thế giới." Hai mươi bảy con. Không phải trong một khu rừng. Không phải trong một vùng. Trên toàn thế giới.

Vậy mà ngày nay, loài chim ấy - từng là biểu tượng của sự suy tàn vô vọng - lại đang bay lượn trên bầu trời phương Tây. Và nó không phải là loài duy nhất. Sự tuyệt chủng từng được ví như một dấu chấm hết. Giờ đây, với những hành động đúng đắn, nó có thể trở thành một dấu phẩy.

1. Thần ưng California: Từ con số 0 đến bay cao

Đến năm 1987, thần ưng California đã biến mất khỏi tự nhiên. Nạn săn bắt, đầu độc (đặc biệt là đạn chì) và mất môi trường sống đã đẩy chúng đến bờ vực tuyệt chủng. Các chuyên gia đã đưa ra một quyết định gây tranh cãi: bắt giữ tất cả những con cuối cùng.

Tất cả 27 con thần ưng còn lại đã được đưa vào nuôi nhốt. Những người chỉ trích gọi đó là phi tự nhiên. Rủi ro. Tuyệt vọng.

Nhưng nó đã hiệu quả.

Các chương trình nhân giống trên khắp Hoa Kỳ đã cẩn thận nuôi dưỡng và theo dõi thần ưng, sử dụng mọi cách, từ cho chúng ăn bằng rối cho đến huấn luyện bay. Đến năm 1992, những con chim đầu tiên đã được thả trở lại các khu bảo tồn.

Hiện tại: có hơn 500 con thần ưng, với hơn một nửa trong số đó bay tự do ở California, Arizona, Utah và Baja.

Bí quyết không phải là phép thuật - mà là hàng thập kỷ chăm sóc kiên nhẫn, dựa trên khoa học.

2. Bồ câu hồng Mauritius: Loài chim không ai tin tưởng

Bạn đã từng nghe nói đến bồ câu hồng Mauritius chưa? Không nhiều người biết. Và trong một thời gian, dường như chẳng ai từng nghe đến.

Vào những năm 1990, chỉ còn lại chín con chim hồng này. CHÍN-N-E. Chúng bị xóa sổ bởi động vật ăn thịt, bệnh tật và sự phá hủy môi trường sống.

Hầu hết các chuyên gia đã loại bỏ chúng. Nhưng một nhóm nghiên cứu đã không bỏ cuộc.

Họ đã sử dụng một phương pháp gọi là "quản lý chuyên sâu" - giám sát mọi tổ, loại bỏ các loài săn mồi như chuột, tự tay cho chim non ăn, và thậm chí sử dụng chim bố mẹ thay thế từ các loài bồ câu khác.

Phương pháp này không hề hào nhoáng. Cũng không nhanh chóng. Nhưng nó hiệu quả.

Ngày nay, có hơn 400 con bồ câu hồng trong tự nhiên. Vẫn dễ bị tổn thương, đúng vậy. Nhưng không còn biến mất nữa.

Sự phục hồi này thường bị bỏ qua trên các tít báo, nhưng nó là một trong những bằng chứng đầy cảm hứng nhất cho thấy hành động nhỏ và kiên trì có thể cứu được một loài.

3. Cò quăm đầu hói phương Bắc: Sự trở lại thời cổ đại

Cò quăm đầu hói phương Bắc là loài chim mà bạn thường thấy trong tranh vẽ hang động—mỏ dài cong, đầu trần, dáng vẻ vênh váo vụng về. Và trong nhiều thế kỷ, nó là một phần của thần thoại và tôn giáo khắp Địa Trung Hải.

Rồi nó biến mất.

Đến đầu những năm 2000, loài chim này được coi là tuyệt chủng về mặt chức năng ở châu Âu. Chỉ có vài trăm con bám trụ để sinh tồn ở một số vùng Bắc Phi.

Nhưng một nỗ lực táo bạo, gần như mang tính khoa học viễn tưởng, đã thay đổi tất cả. Các nhà nghiên cứu đã khởi động một dự án tái du nhập loài chim này bằng máy bay siêu nhẹ. Các phi công đã huấn luyện những con chim được nuôi nhốt di cư bằng cách dẫn chúng đi theo các tuyến đường di cư thực sự—giống như chim bố mẹ vẫn làm.

Giờ đây, những con cò quăm này lại đang làm tổ ở Áo, Đức và Ý.

Dự án này không chỉ khôi phục một loài mà còn dạy lại cho chúng cách sống.

Những sự phục hồi này dạy chúng ta điều gì?

Tất cả đều bắt đầu theo cùng một cách: số lượng gần bằng không. Ít được công chúng chú ý. Gần như không còn hy vọng.

Vậy mà—ngày nay—chúng vẫn bay, chúng giao phối, chúng nuôi con ngoài tự nhiên.

Vậy điều gì đã tạo nên sự khác biệt? Một vài mô hình chính đã xuất hiện:

1. Sự can thiệp có mục tiêu của con người: Không chỉ đơn thuần là ném tiền vào vấn đề. Những hành động thông minh và cụ thể—như nhân giống nuôi nhốt, bảo vệ môi trường sống và kiểm soát động vật ăn thịt—là chìa khóa.

2. Cam kết lâu dài: Những bước ngoặt này không diễn ra trong một năm. Chúng cần hàng thập kỷ chăm sóc và tài trợ. Bảo tồn là một cuộc chạy marathon, không phải là một tiêu đề giật gân.

3. Những người không chịu bỏ cuộc: Đôi khi, tất cả chỉ là một nhóm nhỏ các nhà nghiên cứu, hoặc thậm chí một nhà sinh vật học cứng đầu, những người không chịu buông tay.

Hóa ra, "quá muộn" không phải lúc nào cũng là kết thúc.

Vậy thì... Bạn có thể làm gì?

Bạn không cần phải nuôi kền kền trong sân sau nhà. Nhưng lựa chọn của bạn rất quan trọng.

• Hỗ trợ các nhóm bảo tồn tập trung vào các loài có nguy cơ tuyệt chủng. Ngay cả những khoản đóng góp nhỏ cũng có giá trị rất lớn.

• Tránh các sản phẩm phá hủy môi trường sống tự nhiên. Tìm kiếm các sản phẩm thay thế được chứng nhận sinh thái từ gỗ, giấy và dầu cọ.

• Luôn tò mò. Đọc về động vật hoang dã. Nói về những câu chuyện phục hồi thay vì chỉ toàn là bi quan và u ám. Hy vọng luôn lan tỏa.

Và nếu bạn có cơ hội nhìn thấy một trong những loài này trở lại trong tự nhiên—hãy dừng lại.

Bạn không chỉ nhìn thấy một loài động vật quý hiếm. Bạn đang chứng kiến ​​bằng chứng cho thấy nỗ lực, khoa học và sự quan tâm có thể đảo ngược những điều tưởng chừng như không thể.

Sự tuyệt chủng vẫn có thể gõ cửa—nhưng chúng ta không phải lúc nào cũng phải mở cửa.