Thiên nga là loài chim lớn và là loài chim biết bơi lớn, có chiều dài cơ thể khoảng 1.5m và nặng hơn 10kg. Bộ lông màu trắng, mỏ chủ yếu màu đen, và phía trên mỏ đến lỗ mũi có màu vàng. Cổ của chúng dài, dài khoảng 1 nửa cơ thể.
Hiện nay, có 5 loài thiên nga trên thế giới, là thiên nga lớn, thiên nga nhỏ, thiên nga câm, thiên nga đen, và thiên nga cổ đen. Trong số đó, ngoài thiên nga đen phân bố ở Châu Đại Dương và thiên nga cổ đen phân bố ở Nam Mỹ, ba loài còn lại phân bố trên toàn thế giới.
Thiên nga trưởng thành là từ 3-4 tuổi, và chúng sinh sản mỗi năm 1 lần sau khi trưởng thành. Mùa sinh sản chủ yếu sinh sống ở hồ, ao, đầm lầy, vào mùa đông nó chủ yếu sinh sống ở những hồ rộng và hồ chứa nhiều lau sậy.
Thiên nga thường bơi với cổ kéo dài ra và cánh ấp vào nhau. Với tư thế duyên dáng của mình, thiên nga từ lâu đã là hiện thân của vẻ đẹp và sự duyên dáng qua mọi thời đại.
Thiên nga duy trì “ một bạn đời ” hiếm có. Trong mùa đông, chúng vừa kiếm ăn vừa nghỉ ngơi theo cặp. Trong lúc thiên nga cái đang đẻ trứng, thì con đực đứng bên cạnh chúng. Khi gặp kẻ thù, nó vỗ cánh đón kẻ thù và chiến đấu dũng cảm.
Chúng không chỉ giúp đỡ lẫn nhau trong mùa sinh sản, chúng còn thường đi thành từng cặp, và nếu 1 con chết, con còn lại sẽ sống cô đơn suốt đời.
Có những con thiên nga đen và thiên nga cổ đen ở nam bán cầu. Thiên nga có hình dáng yêu kiều, cổ dài, thân rắn chắc, và bàn chân to. Chúng thật trang trọng khi lướt đi trong nước.
Khi bay, chúng vươn chiếc cổ dài và vỗ cánh từ từ. Khi bay trong mùa đông, chúng xếp thành hàng chéo hoặc hình “ con người “ ở độ cao lớn. Các loài chim nước khác không nhanh bằng thiên nga, dù ở dưới nước hay trên không.
Buổi tối là thời điểm cao điểm để kiếm ăn của thiên nga. Những con thiên nga đi thành từng bầy, đôi khi vui đùa dưới hồ, đôi khi lao xuống nước, và bay vút lên trời. Dưới ánh mặt trời, thiên nga, hồ nước, đỉnh núi, bóng cây hòa quyện vào nhau, vô cùng ngoạn mục. Lúc này, những chú thiên nga đang múa điệu “ ballet nước ” tao nhã và cảm động trong hồ.
Đôi khi chúng tóm những cọng cỏ nổi trên mặt nước, đôi khi ngồi trong cỏ để tìm những chiếc lá tươi mỏng manh, uốn cong và xoay cổ, thỉnh thoảng vẽ những đường cong mượt mà.
Thiên nga là loài chim mang điềm lành trong lòng người dân các dân tộc trên thế giới. Nó được biết đến như biểu tượng của vẻ đẹp, sự thuần khiết, cao quý, thanh lịch, lòng trung thành, lễ hội, và lòng dũng cảm. Nó là loài vật quý, có giá trị thẩm mỹ, văn hóa cao và được yêu quý vô cùng và ca ngợi.
