Xin chào các bạn! Đã bao giờ bạn bước qua một cây nhỏ cong queo đặt trong chậu nông và cảm thấy bị cuốn hút bởi nó chưa? Đó chính là sự kỳ diệu của bonsai.

Những cây bé nhỏ trông như cổ thụ này tuy nhỏ nhắn, nhưng lại mang một vẻ điềm tĩnh và mạnh mẽ khiến ta không thể rời mắt. Nếu bạn vừa mang một cây về nhà, chắc hẳn bạn đang tự hỏi: Làm thế nào để chăm sóc chúng đúng cách?

Tin vui là chúng tôi đã thu thập được những bí quyết từ nghệ nhân bonsai Gerrit Lodder để giúp bạn nuôi dưỡng cây nhỏ của mình một cách tốt nhất. Hãy cùng tìm hiểu nhé!

Trong nhà hay ngoài trời?

Điều đầu tiên bạn cần tìm hiểu là cây bonsai của mình thích hợp để trong nhà hay ngoài trời. Đây không chỉ là vấn đề trang trí nội thất. Một số cây sẽ phát triển tốt khi ở trong nhà, trong khi những cây khác nhất định phải được sống ngoài trời để khỏe mạnh.

Theo lời Gerrit, “Bonsai được chia thành hai loại: loại trồng trong nhà và loại trồng ngoài trời. Cây trồng trong nhà thường đến từ các khu vực nhiệt đới, còn cây trồng ngoài trời thường phát triển ở những nơi có mùa rõ rệt”.

Vì vậy, nếu trồng trong nhà, bạn có thể chọn cây ficus hoặc cây du Trung Quốc—ficus đặc biệt thích hợp nếu không có độ ẩm cao. Nếu trồng ngoài trời, bạn có thể chọn phong Nhật Bản, thông, hoặc cây tuyết tùng. Biết được nguồn gốc của cây sẽ giúp bạn chọn được vị trí phù hợp nhất.

Những điều cơ bản về tưới nước

Việc tưới nước cho bonsai có chút khác biệt so với việc tưới các loại cây trong nhà khác. Mấu chốt nằm ở việc giữ đất luôn ẩm—không quá ướt, và chắc chắn không được để khô.

“Vì chậu bonsai nhỏ, chúng không thể giữ nhiều nước. Đó là lý do tại sao việc tưới nước thường xuyên rất quan trọng,” Gerrit chia sẻ. Với bonsai trồng ngoài trời, bạn có thể cần tưới hàng ngày vào mùa hè. Còn với cây trong nhà, bạn cũng cần chú ý tưới đều đặn, nhưng linh hoạt hơn.

Một mẹo nhỏ: Dùng ngón tay chọc vào đất khoảng 1 cm. Nếu thấy khô, hãy tưới nước. Tốt nhất là tưới vào buổi sáng, để cây có thời gian hấp thụ độ ẩm và khô ráo trước khi đêm xuống.

Ánh sáng phù hợp

Hầu hết các loại bonsai thích ánh sáng gián tiếp, nhưng một số cây trong nhà có thể chịu được ánh sáng trực tiếp.

“Nếu bạn để cây trong nhà, hãy đảm bảo cây nhận được nhiều ánh sáng tự nhiên”, Gerrit gợi ý. “Tránh sử dụng ánh sáng nhân tạo—đa số bonsai không chịu được ánh sáng này”.

Với các loại cây ngoài trời, chọn vị trí có ánh sáng mặt trời là tốt nhất. Tuy nhiên, ánh nắng gắt vào buổi chiều mùa hè có thể làm cây bị căng thẳng. Bạn có thể di chuyển cây theo mùa để cây được thoải mái, không quá nóng hay quá lạnh.

Chọn loại đất phù hợp

Đất bonsai cần đáp ứng hai tiêu chí: thoát nước tốt và giữ được độ ẩm vừa đủ. Để đạt được điều này, người ta thường trộn đất với đá nhỏ, tạo ra các lỗ thoáng khí giúp đất luôn ở trạng thái cân bằng.

Nếu không muốn tự pha đất, bạn có thể mua các loại đất bonsai pha sẵn (thường được ghi là “hỗn hợp cây lá kim”), được thiết kế đặc biệt để giúp rễ cây hô hấp và phát triển khỏe mạnh.

Bón phân và thay chậu

Do bonsai được trồng trong chậu nhỏ, chúng phụ thuộc vào chúng ta để cung cấp dinh dưỡng và không gian sống. Vì vậy, bón phân và thay chậu là hai việc quan trọng.

Bonsai ngoài trời nên được bón phân trong mùa sinh trưởng (thường vào mùa xuân và hè), trong khi các cây trong nhà có thể được bón quanh năm. Các loại phân tốt thường chứa cân bằng cả ba thành phần: phốt pho, kali, và nitơ. Chỉ cần đảm bảo rằng đất ẩm trước khi bón—nếu đất khô, bón phân có thể gây hại cho cây.

Về việc thay chậu, cây mọc nhanh cần được thay chậu mỗi năm. Cây lớn, mọc chậm hơn thì có thể chỉ cần thay chậu mỗi 3–5 năm. Mùa xuân sớm là thời điểm tốt nhất để thay chậu—trước khi cây bắt đầu ra chồi mới. Nếu thấy rễ bắt đầu quấn quanh chậu hoặc lá cây nhạt màu, đó là lúc cần thay chậu.

Tỉa cành tạo dáng

Đây là phần thú vị nhất—tạo dáng cho cây! Tỉa cành giúp bạn kiểm soát sự phát triển của bonsai và tạo dáng đẹp mắt, cân đối.

“Hãy cắt tỉa các chồi mới, nhưng cố gắng giữ lại dáng tự nhiên của cây,” Gerrit khuyên. Một chiếc kéo tỉa cành tốt là khoản đầu tư xứng đáng. Chúng giúp bạn không làm tổn thương cây trong quá trình tạo dáng.

Khi tạo dáng, thường tập trung vào phần ngọn cây vì đây là nơi phát triển mạnh nhất. Nhưng đồng thời, bạn cũng cần khuyến khích các cành phát triển thấp hơn và lan rộng để tạo tán cây rậm rạp, đầy đặn.

Sẵn sàng nuôi dưỡng?

Việc chăm sóc bonsai không chỉ là việc làm vườn mà đó là việc tạo ra một tác phẩm nghệ thuật sống phản ánh sự kiên nhẫn và tình yêu của bạn. Có thể sẽ mất thời gian để học hỏi, nhưng một khi bạn nắm được, không gì tuyệt vời hơn khi nhìn cây nhỏ của mình phát triển mạnh mẽ.

Vậy bạn đã sẵn sàng để bắt đầu hành trình chăm sóc bonsai của mình chưa? Cho dù là cây đầu tiên hay cây thứ năm của bạn, chúng tôi luôn cổ vũ bạn—một cách đúng nghĩa! Hãy cho chúng tôi biết cây bonsai của bạn đang thế nào, hoặc nếu bạn có bất kỳ mẹo nào muốn chia sẻ với cộng đồng.

Chúc bạn trồng cây vui vẻ!