Chúng ta đều từng nghe về “chế độ ban đêm” trên điện thoại thông minh.Đó là tính năng nhẹ nhàng xuất hiện nhằm khuyến khích chúng ta kích hoạt tông màu màn hình ấm hơn trước khi đi ngủ, với mục đích cải thiện giấc ngủ.

Nhưng liệu tính năng phổ biến này thực sự có đang khiến mọi thứ tồi tệ hơn cho chúng ta không? Nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng nó có thể không hữu ích như chúng ta nghĩ. Thậm chí, nó có thể đang làm điều ngược lại với kỳ vọng!

Hiểu về chế độ ban đêm: khoa học đằng sau

Chế độ ban đêm được thiết kế để thay đổi màu sắc trên màn hình từ các tông màu lạnh, xanh lam sang các tông màu vàng ấm, dựa trên giả thuyết rằng ánh sáng xanh ảnh hưởng đến giấc ngủ.

Ý tưởng này xuất phát từ nghiên cứu được tiến hành cách đây khoảng 20 năm, liên kết ánh sáng xanh với sự gián đoạn giấc ngủ.

Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra một loại chất đạm nhạy cảm với ánh sáng trong mắt gọi là melanopsin, có vai trò điều chỉnh đồng hồ sinh học của chúng ta bằng cách phát hiện độ sáng, đặc biệt là ánh sáng xanh phát ra từ các photon có bước sóng ngắn. Tuy nhiên, những phát hiện mới đang thách thức giả thuyết này. Trong một nghiên cứu được công bố trên Current Biology, tiến sĩ Tim Brown và nhóm của ông gợi ý rằng không phải ánh sáng xanh phá vỡ giấc ngủ của chúng ta, mà chính độ sáng của ánh sáng mới là yếu tố ảnh hưởng. Nghiên cứu trên chuột cho thấy ánh sáng vàng ấm, trái với niềm tin phổ biến, thực sự gây hại hơn cho giấc ngủ so với ánh sáng xanh, nếu mức độ sáng của cả hai là như nhau.

Vai trò của độ sáng so với màu sắc

Theo nghiên cứu của tiến sĩ Brown, đồng hồ sinh học của chúng ta nhạy cảm với cường độ ánh sáng hơn là màu sắc của ánh sáng.

Hệ thống melanopsin, từng được cho là đặc biệt nhạy cảm với ánh sáng xanh, hóa ra lại phản ứng nhiều hơn với độ sáng. Trong nghiên cứu, khi ánh sáng đều mờ, ánh sáng xanh dường như mang lại hiệu ứng làm dịu, ít gây xáo trộn cho đồng hồ sinh học hơn so với ánh sáng vàng ấm. Điều này có vẻ là một nguyên tắc đơn giản và hợp lý khi bạn nghĩ về nó: ánh sáng ban ngày có xu hướng vàng, trong khi ánh sáng hoàng hôn mang sắc xanh lam. Cả hai sự thay đổi ánh sáng tự nhiên này đóng vai trò quan trọng trong việc báo hiệu cho cơ thể về thời gian trong ngày. Dù nghiên cứu này được thực hiện trên chuột, các nhà khoa học tin rằng kết quả có thể áp dụng cho con người.

Điều này có ý nghĩa gì với chúng ta?

Nếu điện thoại của bạn cứ nhắc bạn chuyển sang chế độ ban đêm, có lẽ đã đến lúc bạn tự hỏi một câu hỏi quan trọng hơn: liệu bạn có nên cầm điện thoại vào buổi tối không? Bỏ qua những nghiên cứu, chúng ta đều biết rằng vấn đề thực sự không phải ở màu sắc màn hình—mà chính là sự cám dỗ từ việc lướt mạng xã hội, kiểm tra tin nhắn hoặc xem các nội dung trên internet khi lẽ ra chúng ta nên thư giãn để đi vào giấc ngủ. Những yếu tố gây xao nhãng này, dù là từ điện thoại hay nội dung trên đó, mới chính là nguyên nhân thực sự khiến chúng ta không ngủ được.

Cuối cùng, nút tắt điện thoại mới chính là “chế độ ban đêm” thật sự mà chúng ta cần. Đặt điện thoại xuống, tránh xa giường ngủ, là cách hiệu quả nhất để đảm bảo giấc ngủ ngon hơn. Thay vì tập trung vào màu sắc màn hình, chúng ta nên tập trung vào việc đặt thiết bị sang một bên và dành cho mình giấc ngủ yên bình mà chúng ta xứng đáng!