Những phát hiện gần đây cho thấy việc có độ nhạy cảm tự nhiên cao hơn với cơn đau có thể thực sự là một hiện tượng có thật.

Các nhà nghiên cứu từ Đại học Asian đã tiến hành một nghiên cứu trên bệnh nhân đau mãn tính và phát hiện rằng những người có amygdala nhỏ hơn vùng não liên quan đến nỗi sợ hãi và lo âu có xu hướng nhạy cảm hơn với các cảm giác thể chất.

Hiểu về đau mãn tính và vai trò của amygdala

Theo báo cáo năm 2020 của Học viện Y học Đau Hoa Kỳ, hơn 1,5 tỷ người trên thế giới đang phải chịu đựng đau mãn tính. Đây là tình trạng đau kéo dài trên ba tháng, đi kèm các triệu chứng như đau nhói, nóng rát, đau âm ỉ hay cảm giác như bị điện giật, thường kèm theo cứng khớp hoặc căng cơ.

Amygdala, vùng não chịu trách nhiệm kiểm soát nỗi sợ và lo âu, đóng vai trò quan trọng trong quá trình này. Khi amygdala nhỏ hơn bình thường, nó có xu hướng hoạt động quá mức để bù đắp. Chính sự quá tải này có thể làm suy yếu khả năng kiểm soát hợp lý của vỏ não trước trán, dẫn đến rối loạn tâm trạng, cáu kỉnh và căng thẳng gia tăng là những yếu tố khiến cảm giác đau càng trở nên nghiêm trọng hơn.

Hai kiểu phản ứng đau phổ biến

Phó chủ tịch kiêm giám đốc khoa ngoại thần kinh của Bệnh viện trực thuộc Đại học Asian, ông Lâm Chí Long, nhận thấy rằng một số bệnh nhân sau phẫu thuật mắc phải tình trạng đau mãn tính, làm giảm chất lượng cuộc sống nghiêm trọng. Hợp tác cùng Trung tâm Cột sống và Đau, cũng như Trung tâm Tâm lý lâm sàng của bệnh viện, nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo sát hơn 200 bệnh nhân đau mãn tính bằng các công cụ phản hồi sinh lý để ghi lại nhịp tim, phản ứng hệ thần kinh tự động và hoạt động sóng não. Kết quả đã xác định hai mô hình phản ứng đau chính:

1. Trong những giai đoạn căng thẳng, tín hiệu sinh lý cho thấy trạng thái thư giãn, trong khi lúc nghỉ ngơi lại xuất hiện phản ứng lo âu cao.

2. Khi mô phỏng trạng thái ngủ, vùng vỏ não trước trán vẫn hoạt động quá mức, cho thấy bộ não vẫn trong tình trạng bận rộn ngay cả khi đáng lẽ phải được nghỉ ngơi.

Mối liên hệ giữa amygdala nhỏ và độ nhạy cảm với đau

Theo phó giáo sư tâm lý học kiêm giám đốc Trung tâm Tâm lý lâm sàng Đại học Asian, ông Diệp Bân Dương, phát hiện này liên quan đến hiện tượng “tư duy đau thảm họa”. Bệnh nhân đau mãn tính thường nhạy cảm quá mức với cảm giác, dễ dàng diễn giải những kích thích nhỏ hoặc thậm chí không có kích thích nào thành cảm giác đau. Phản ứng dự đoán này tạo ra cơn đau về mặt tâm lý hơn là đơn thuần do nguyên nhân thể chất.

Các phân tích tổng hợp cũng chỉ ra rằng bệnh nhân đau mãn tính thường có amygdala nhỏ hơn bình thường, đặc biệt là bên phải. Để duy trì chức năng, amygdala thu nhỏ này phải hoạt động mạnh hơn, dẫn đến sự hiểu sai về tín hiệu cảm giác và khuếch đại cảm nhận đau. Điều này cho thấy có một mối liên kết giữa kích thước amygdala nhỏ và mức độ nhạy cảm cao hơn với đau.

Điều trị đau tâm lý bằng liệu pháp nhận thức hành vi

Các chuyên gia Lâm và Diệp nhấn mạnh rằng điều trị đau mãn tính hiệu quả cần kết hợp cả yếu tố thể chất và tâm lý. Liệu pháp Nhận thức Hành vi (CBT) có thể giúp bệnh nhân giảm bớt tư duy thảm họa về cơn đau bằng cách rèn luyện khả năng đánh giá lại cảm giác và phân biệt giữa đau thực sự và phản ứng báo động giả. Khi luyện tập thường xuyên, người bệnh có thể thay đổi suy nghĩ cứng nhắc về đau, phát triển tư duy linh hoạt hơn và tập trung vào những khía cạnh khác của cuộc sống ngoài cơn đau.

Nghiên cứu đột phá này đã làm sáng tỏ mối liên hệ phức tạp giữa cấu trúc não bộ và cảm nhận đau, mở ra hướng đi mới trong việc cải thiện phương pháp điều trị đau mãn tính.