Gần đây, chủ đề "Thính lực giảm sau khi tháo kính" đã gây xôn xao trên các nền tảng mạng xã hội, thu hút sự chú ý rộng rãi.

Nhiều người cận thị đã chia sẻ trải nghiệm của mình trong các phần bình luận, cho rằng khi không đeo kính, họ thường cảm thấy như "không thể nhìn rõ cũng không thể nghe rõ".

Vậy, thị lực có thực sự ảnh hưởng đến thính giác không?

Vào ngày 25 tháng 11, Science and Technology Daily đã phỏng vấn các chuyên gia liên quan để làm sáng tỏ hiện tượng thú vị này.

Bác sĩ Hồ Khắc, Trưởng khoa Mắt tại Trường Lâm sàng số Một, Đại học Y khoa Trùng Khánh, đồng thời là Giám đốc Điều hành Khoa Mắt của Bệnh viện Số Một trực thuộc Đại học Y khoa Trùng Khánh, đã giải thích khoa học đằng sau cảm giác này.

Theo bác sĩ Hồ, con người chủ yếu dựa vào các hệ thống cảm giác như thị giác, thính giác, vị giác, xúc giác và khứu giác để xử lý thông tin từ bên ngoài. Các hệ thống này không hoạt động độc lập mà liên kết chặt chẽ với nhau. Thông tin thu thập từ các cơ quan cảm giác khác nhau được truyền đến các trung tâm tương ứng trong não. Tại đây, não thực hiện quá trình tích hợp và phân tích phức tạp, tạo ra nhận thức toàn diện về thế giới bên ngoài.

Khi con người giao tiếp, thị giác đóng vai trò quan trọng. Mắt ghi nhận ngôn ngữ cơ thể, biểu cảm khuôn mặt và chuyển động môi, giúp hiểu rõ hơn nội dung được nói. Tuy nhiên, với những người cận thị, việc tháo kính làm giảm khả năng thu thập thông tin của hệ thống thị giác. Bác sĩ Hồ lưu ý rằng khi điều này xảy ra, họ sẽ vô thức cố gắng tập trung nhìn rõ hơn. Kết quả là, não bộ phân bổ sự chú ý nhiều hơn cho hệ thống thị giác, tạm thời giảm sự tập trung vào hệ thống thính giác. Sự chuyển đổi này có thể tạo ra cảm giác "giảm thính lực".

Một hiện tượng tạm thời

Bác sĩ Hồ trấn an rằng cảm giác này chỉ là tạm thời và không biểu thị sự suy giảm thực sự của thính giác. "Không cần quá lo lắng", ông nhấn mạnh. Khi mắt dần thích nghi với việc không đeo kính, não bộ sẽ tái phân bổ sự chú ý giữa các hệ thống cảm giác, giúp thính giác hoạt động bình thường trở lại.

Để minh họa thêm, bác sĩ Hồ đã đề cập đến trường hợp của những người bị suy giảm thị lực nghiêm trọng hoặc mù hoàn toàn. Khi thị lực giảm đáng kể hoặc mất hoàn toàn, não bộ và các hệ thống cảm giác trải qua quá trình huấn luyện và thích nghi lâu dài. Theo thời gian, não trở nên hiệu quả hơn trong việc xử lý các tín hiệu thính giác, và những người này thường phát triển khả năng thính giác nhạy bén hơn so với trước đây.

Tại sao hiện tượng này lại xảy ra?

Mối quan hệ giữa các hệ thống cảm giác, đặc biệt là thị giác và thính giác, có thể được giải thích bởi khả năng giới hạn của não bộ trong việc xử lý thông tin cùng lúc. Khi hệ thống thị giác đòi hỏi nhiều tài nguyên hơn, các đầu vào cảm giác khác, chẳng hạn như thính giác có thể tạm thời nhận được ít sự chú ý hơn. Hiện tượng này là một phần của cơ chế ưu tiên tự nhiên của não bộ, giúp con người thích nghi với môi trường xung quanh ngay lập tức.

Tuy nhiên, sự thay đổi tạm thời này không đồng nghĩa với sự suy giảm khả năng thính giác. Như bác sĩ Hồ đã chỉ ra, khi não bộ thích nghi, nó sẽ tái phân bổ sự chú ý để duy trì sự cân bằng giữa các cảm giác. Sự linh hoạt này nhấn mạnh khả năng đáng kinh ngạc của não bộ trong việc điều chỉnh trước những thay đổi cảm giác và yêu cầu từ môi trường.

Sự thích nghi ở những người khiếm thị

Ví dụ về những người khiếm thị mà bác sĩ Hồ đưa ra cho thấy khả năng bù trừ cảm giác của não bộ. Khi một giác quan, chẳng hạn như thị giác, bị suy giảm hoặc mất đi, tính linh hoạt của não cho phép các giác quan khác bù đắp. Ví dụ, những người khiếm thị thường dựa nhiều hơn vào thính giác và xúc giác để định hướng trong thế giới xung quanh. Theo thời gian, não bộ tối ưu hóa việc xử lý thông tin thính giác, nâng cao khả năng phát hiện và giải mã âm thanh của họ với độ nhạy bén đáng kinh ngạc.

Quá trình thích nghi này bao gồm những thay đổi trong mạng lưới thần kinh của não và sự tăng cường giao tiếp giữa các vùng cảm giác. Các nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học thần kinh đã chỉ ra rằng những người mù thường có hoạt động gia tăng ở các khu vực của não vốn thường được liên kết với thị giác, tái sử dụng những vùng này để xử lý các đầu vào thính giác và xúc giác.

Ý nghĩa trong cuộc sống hàng ngày

Đối với những người có thị lực bình thường và đôi khi tháo kính, hiện tượng này là một lời nhắc nhở về sự liên kết chặt chẽ giữa các hệ thống cảm giác. Nó cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì sức khỏe các giác quan. Bác sĩ Hồ khuyên rằng mọi người không nên quá lo lắng về cảm giác tạm thời bị giảm thính giác khi không đeo kính, vì đây là hiện tượng bình thường và sẽ tự điều chỉnh.

Trong cuộc sống hàng ngày, hiểu được cách các hệ thống cảm giác tương tác có thể cải thiện chiến lược giao tiếp và thích nghi. Ví dụ, những người bị suy giảm thị lực có thể hưởng lợi từ các tín hiệu thính giác, trong khi những người ở môi trường ồn ào có thể dựa nhiều hơn vào thông tin thị giác để hiểu rõ hơn.

Cảm giác giảm thính giác sau khi tháo kính nhấn mạnh bản chất động của não bộ trong việc quản lý các đầu vào cảm giác. Dù có thể gây khó chịu, đây chỉ là một quá trình điều chỉnh tạm thời và sẽ tự động cân bằng lại. Hơn nữa, khả năng thích nghi của não bộ cho thấy cách các hệ thống cảm giác phối hợp để tạo ra nhận thức toàn diện về thế giới. Hiểu được những tương tác này không chỉ giúp chúng ta trân trọng hơn về sinh học con người mà còn mang lại những hiểu biết sâu sắc về cách hỗ trợ tốt hơn cho những người bị suy giảm giác quan.