Theo nghiên cứu di truyền mới, sự thuần hóa mèo có thể được truy nguyên từ gần mười nghìn năm trước.

Một nhóm nghiên cứu quốc tế đã nghiên cứu các kiểu gen của hơn một nghìn con mèo được lai tạo ngẫu nhiên từ châu Âu, châu Á và châu Phi, tập trung vào gần hai trăm dấu hiệu di truyền liên quan đến các khu vực địa lý và giống loài.

Họ suy đoán rằng mối liên kết giữa con người và mèo có khả năng đã được khởi đầu bởi những thay đổi trong lối sống của tổ tiên chúng ta.

Leslie Lyons, một nhà di truyền học về mèo tại Trường Thú y thuộc Đại học Missouri, cho biết, "một trong những dấu hiệu DNA chính mà chúng tôi nghiên cứu là microsatellite (hay còn gọi là vệ tinh vi mô), là các chuỗi DNA gồm một vài nucleotide lặp đi lặp lại nhiều lần và đột biến rất nhanh, cung cấp manh mối về sự phát triển của quần thể và giống loài mèo trong vài trăm năm qua.

Một dấu hiệu DNA quan trọng khác là các biến thể đơn nucleotide (à các đơn vị cơ bản cấu thành nên DNA và RNA), là các biến thể gen đơn trong toàn bộ bộ gen, cung cấp manh mối về lịch sử cổ đại hàng nghìn năm trước."

Nhóm nghiên cứu đã truy nguyên những dấu hiệu sớm nhất của sự thuần hóa mèo đến khu vực Lưỡi liềm Màu mỡ, các vùng dọc theo sông Tigris và sông Euphrates ở Trung Đông. Khu vực này được coi là nơi khởi nguồn của câu chuyện về loài mèo nhà, còn được biết đến như là "cái nôi của nền văn minh.

Khi thế Holocen (hay thế Toàn Tân) hiện tại bắt đầu, con người chuyển từ việc săn bắt và hái lượm du mục sang canh tác định cư, và dịch vụ kiểm soát sâu bọ do mèo cung cấp đã góp phần vào vai trò mới này, dẫn đến việc các cộng đồng chủ động khuyến khích sự hiện diện của chúng.

Theo bằng chứng mới nhất, những con mèo đã được thuần hóa này có khả năng đã lan rộng ra khắp thế giới cùng với con người, thay vì được thuần hóa độc lập ở nơi khác. Hàng ngàn năm sau, thành phần di truyền của mèo cho thấy dấu hiệu của "cô lập theo khoảng cách," có nghĩa là khi khoảng cách địa lý tăng lên, sự tương đồng di truyền giữa các quần thể giảm đi. Ví dụ, có sự khác biệt đáng kể trong thành phần di truyền của mèo giữa Tây Âu và Đông Nam Á.

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh sự khác biệt giữa mèo nhà và các loài động vật khác như ngựa và chó về mặt thuần hóa và sống chung với con người. Lyons cho biết, "chúng ta có thể gọi mèo là loài động vật bán thuần hóa vì nếu được thả vào tự nhiên, chúng vẫn có thể dựa vào các hành vi tự nhiên để săn mồi, sinh tồn và giao phối." Không giống như chó hoặc các loài động vật thuần hóa khác, chúng ta chưa thực sự thay đổi hành vi của mèo, chứng tỏ chúng là một loài đặc biệt.

Nhóm nghiên cứu đã thiết lập một cơ sở dữ liệu di truyền về các bệnh di truyền chung giữa mèo và con người trong nghiên cứu này và các nghiên cứu trước đó, bao gồm mù lòa và các loại bệnh lùn cụ thể, vì cấu trúc di truyền của mèo giống với con người hơn hầu hết các loài động vật có vú không thuộc linh trưởng khác.

Ngoài ra, bệnh thận đa nang là một căn bệnh có thể được chống lại thông qua thông tin di truyền, và các nhà nghiên cứu đã giảm đáng kể mức độ của nó thông qua xét nghiệm di truyền ở mèo Ba Tư, với các thử nghiệm điều trị dựa trên chế độ ăn uống cho con người hiện đang được tiến hành.

Lyons cho biết, "nếu các thử nghiệm này thành công, chúng ta có thể cung cấp cho con người một sự thay thế tự nhiên và lành mạnh hơn so với việc dùng thuốc có thể dẫn đến suy gan hoặc các vấn đề sức khỏe khác. Những nỗ lực của chúng tôi sẽ tiếp tục mang lại lợi ích, điều này thật tuyệt vời."

Với sự hiểu biết sâu sắc hơn về lịch sử và cấu trúc di truyền của sự thuần hóa mèo, chúng ta có cái nhìn rõ ràng hơn về những người bạn đồng hành bí ẩn này, những sinh vật chia sẻ cuộc sống với chúng ta. Từ Lưỡi liềm Màu mỡ đến các khu vực khác nhau trên thế giới, câu chuyện về loài mèo đan xen với nền văn minh nhân loại, trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của chúng ta.

Thông qua việc nghiên cứu các bệnh di truyền, chúng ta có thể cải thiện không chỉ sức khỏe của mèo mà còn đóng góp vào những tiến bộ y học cho con người. Trong tương lai, chúng ta hy vọng sẽ khám phá thêm nhiều bí mật về loài mèo.