Bạn đã bao giờ ngồi trên vòng quay mặt trời chưa? Hay bạn thích ngắm nhìn nó từ dưới mặt đất hơn? Mà này, liệu bạn có biết nó đã ra đời như thế nào không?

Tất cả là nhờ George Washington Gale Ferris Jr., người được đông đảo công chúng nhớ đến với phát minh mang tính đột phá đã thay đổi mãi mãi diện mạo đường chân trời của các thành phố trên toàn thế giới—chiếc đu quay khổng lồ (Ferris wheel).

Thời niên thiếu và học vấn

George Ferris sinh ngày 14 tháng 2 năm 1859 tại Galesburg, bang Illinois. Năm lên năm tuổi, ông cùng gia đình chuyển đến Nevada và sống tại đó trong vài năm.

Hành trình học vấn của ông bắt đầu tại California Academy ở Oakland, nơi ông theo học khi mới 16 tuổi. Sau đó, Ferris tiếp tục con đường học vấn tại Viện Bách khoa Rensselaer ở Troy, New York – một cơ sở đào tạo danh tiếng chuyên về các lĩnh vực khoa học và công nghệ.

Khởi đầu sự nghiệp trong ngành kỹ thuật

Vào những năm 1880, Ferris bắt đầu sự nghiệp của mình trong ngành đường sắt đang phát triển mạnh mẽ. Ông tập trung vào lĩnh vực thiết kế cầu, góp phần xây dựng cơ sở hạ tầng trọng yếu trong giai đoạn mang tính bước ngoặt này. Chuyên môn về kỹ thuật kết cấu của ông đã tạo nền tảng cho những đổi mới sáng tạo sau này.

Hội chợ thế giới Chicago và sự ra đời của đu quay Ferris

Vào đầu những năm 1890, Ferris đến Chicago để tham gia một cuộc thi phục vụ triển lãm Columbian năm 1893, hay còn được gọi là hội chợ thế giới Chicago.

Sự kiện này nhằm kỷ niệm 400 năm ngày Christopher Columbus đặt chân đến châu Mỹ. Ban tổ chức mong muốn có một công trình vượt trội hơn cả Tháp Eiffel – vốn được xây dựng cho triển lãm thế giới năm 1889 tại Paris – về cả chiều cao lẫn sự tráng lệ.

Ferris đã đề xuất ý tưởng về một vòng quay quan sát khổng lồ, mang đến cho du khách tầm nhìn bao quát toàn bộ khuôn viên hội chợ. Ban đầu, ý tưởng này vấp phải sự hoài nghi do những lo ngại về vấn đề an toàn. Tuy nhiên, sau khi nhận được sự ủng hộ từ một số kỹ sư uy tín, dự án đã được phê duyệt. Ferris cũng đã huy động được nguồn vốn từ các nhà đầu tư địa phương để chi trả cho chi phí xây dựng ước tính là 400.000 đô la.

Quá trình xây dựng và các đặc điểm của vòng quay Ferris

Quá trình xây dựng vòng quay Ferris diễn ra nhanh chóng, và nó đã trở thành tâm điểm của Hội chợ Thế giới.

Vòng quay này có 36 cabin, mỗi cabin được trang bị 40 ghế xoay nhằm mang lại cho hành khách tầm nhìn trọn vẹn và không bị che khuất ra khu vực xung quanh. Tổng sức chứa của vòng quay là khoảng 2.160 hành khách. Với chiều cao 80,4 mét, dù nhỏ hơn Tháp Eiffel, nhưng quy mô đồ sộ cùng thiết kế của nó vẫn được xem là một kỳ quan kỹ thuật vào thời bấy giờ.

Bánh xe được vận hành bằng động cơ hơi nước và mất khoảng 20 phút để hoàn tất hai vòng quay trọn vẹn. Trong vòng quay đầu tiên, bánh xe dừng lại sáu lần để hành khách lên và xuống các cabin một cách an toàn.

Di sản của vòng quay Ferris

Vòng quay Ferris đã trở thành điểm thu hút chính tại Hội chợ Thế giới năm 1893, thu hút đông đảo du khách trong suốt mùa hè và mùa thu. Sau khi hội chợ kết thúc, vòng quay được tháo dỡ và di dời đến một khu vực ngoại ô Chicago, nơi nó được giữ lại cho đến năm 1903. Sau đó, nó được vận chuyển bằng tàu hỏa đến St. Louis để phục vụ Hội chợ Thế giới năm 1904, nhưng cuối cùng đã bị tháo dỡ vĩnh viễn hai năm sau đó. Các vật liệu từ vòng quay này đã được tái chế.

Vòng quay Ferris tại Chicago được coi là vòng quay Ferris đầu tiên trên thế giới, và thuật ngữ "Ferris wheel" đã trở thành tên gọi chung cho bất kỳ vòng quay ngắm cảnh cỡ lớn nào. Tiếp nối thành công đó, những công trình tương tự đã được xây dựng trên khắp thế giới, tại các thành phố lớn như London, Paris và Vienna. Một trong những vòng quay mang tính biểu tượng nhất là Riesenrad ở Vienna vẫn còn tồn tại đến ngày nay với chiều cao 65 mét.

Vòng quay khổng lồ hiện đại

Ngày nay, vòng quay khổng lồ đã trở thành một biểu tượng tại nhiều thành phố trên thế giới. Singapore Flyer, với chiều cao 165 mét, đang giữ kỷ lục là vòng quay khổng lồ cao nhất, theo sau là vòng quay cao 160 mét tại Nam Xương, Trung Quốc.

Với chiều cao 135 mét, London Eye mang đến tầm nhìn tuyệt đẹp bao quát thủ đô nước Anh từ vị trí bên bờ sông Thames. Tại Ý, Eurowheel ở công viên giải trí Mirabilandia (Ravenna) là vòng quay mặt trời cao thứ hai châu Âu.

Lời kết: Một di sản trường tồn

Phát minh của George Ferris đã tạo nên cuộc cách mạng trong cách con người chiêm ngưỡng toàn cảnh không gian đô thị. Từ Hội chợ Thế giới Chicago cho đến các công viên giải trí hiện đại ngày nay, công trình của ông vẫn luôn là biểu tượng cho trí tuệ sáng tạo và tài năng kiến ​​trúc kiệt xuất của con người. Vòng quay Ferris không chỉ đơn thuần là một điểm thu hút du khách, mà còn là minh chứng cho sức mạnh của tầm nhìn và tầm ảnh hưởng bền vững của sự đổi mới sáng tạo.