Xin chào các bạn! Hãy cùng trò chuyện về một điều mà hầu như ai trong chúng ta cũng từng làm nhưng hiếm khi dừng lại để suy nghĩ. Bạn chụp một bức ảnh, mở ứng dụng chỉnh sửa quen thuộc, tăng một chút độ sáng, làm mịn vài chi tiết rồi nhấn đăng.

Mọi thứ thật đơn giản, phải không? Thế nhưng, chính khả năng thay đổi hiện thực ấy cũng đi kèm với không ít vấn đề về đạo đức.

Từ những bộ lọc quen thuộc trên mạng xã hội cho đến các kỹ thuật chỉnh sửa cao cấp trong những chiến dịch thời trang xa xỉ, hình ảnh được chỉnh sửa bằng công nghệ số đã trở thành một phần quen thuộc của cuộc sống hiện đại. Mỗi ngày, chúng ta liên tục nhìn thấy những bức ảnh quá hoàn hảo, quá chỉn chu và đôi khi đẹp đến mức phi thực tế. Điều đáng nói là phần lớn mọi người hầu như không còn bận tâm đến điều đó.

Ranh giới nằm ở đâu?

Vậy chỉnh sửa ảnh đến mức nào thì trở thành vấn đề? Những thao tác như điều chỉnh độ sáng, cân bằng màu sắc hay cắt cúp để có bố cục đẹp hơn đều là những kỹ thuật phổ biến giúp cải thiện chất lượng hình ảnh mà không làm thay đổi bản chất của nội dung. Đây là những chỉnh sửa tương đối vô hại vì chúng chỉ làm nổi bật những gì vốn đã tồn tại trong bức ảnh. Tuy nhiên, mọi chuyện sẽ khác khi một thương hiệu thời trang chỉnh cho vòng eo của người mẫu thon gọn hơn hay một người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội xóa sạch mọi lỗ chân lông và khuyết điểm trên gương mặt. Lúc đó, ranh giới giữa việc làm đẹp hình ảnh và đánh lừa người xem trở nên vô cùng mong manh. Vấn đề đạo đức xuất hiện khi việc chỉnh sửa làm thay đổi sự thật mà bức ảnh vốn cần truyền tải hoặc cố tình tạo ra một ấn tượng sai lệch.

Vì sao điều này lại quan trọng?

Đây không chỉ là câu chuyện về cái đẹp hay tính thẩm mỹ. Những hệ quả mà hình ảnh bị chỉnh sửa quá mức mang lại hoàn toàn có thật và ảnh hưởng trực tiếp đến cách hàng triệu người, đặc biệt là giới trẻ, nhìn nhận bản thân cũng như thế giới xung quanh. Khi liên tục tiếp xúc với những hình ảnh hoàn hảo vượt xa thực tế, chúng ta rất dễ bắt đầu so sánh bản thân với những tiêu chuẩn vốn không tồn tại ngoài đời. Trong nhiều năm qua, ảnh chụp vẫn luôn được xem là cách lưu giữ hiện thực. Khi hiện thực ấy bị thay đổi một cách âm thầm để sản phẩm trở nên hấp dẫn hơn, một người trở nên gầy hơn hoặc một sự kiện mang ý nghĩa khác đi, lời cam kết ngầm giữa người tạo ra hình ảnh và người xem cũng bị phá vỡ. Đó chính là niềm tin rằng những gì xuất hiện trong bức ảnh là sự thật.

Ngữ cảnh quyết định tất cả

Ngữ cảnh đóng vai trò vô cùng quan trọng khi đánh giá một bức ảnh đã qua chỉnh sửa. Có sự khác biệt rất lớn giữa việc chỉnh sửa một tác phẩm nghệ thuật và việc chỉnh sửa một bức ảnh đời thường nhưng lại đăng tải như thể đó là hiện thực. Một bức ảnh nghệ thuật với màu sắc siêu thực hay hiệu ứng mạnh mẽ được hiểu là sự sáng tạo và không ai kỳ vọng nó phản ánh chính xác cuộc sống. Ngược lại, nếu mức độ chỉnh sửa tương tự được áp dụng cho một bức ảnh được giới thiệu là khoảnh khắc đời thường hoặc dùng để quảng cáo sản phẩm thì điều đó dễ khiến người xem hiểu sai và bị đánh lừa.

Chúng ta có thể làm gì?

Ba nguyên tắc quan trọng nhất trong đạo đức chỉnh sửa ảnh là sự minh bạch, trách nhiệm và tôn trọng người xem. Minh bạch nghĩa là sẵn sàng thừa nhận những thay đổi đáng kể đã được thực hiện trên hình ảnh. Trách nhiệm là hiểu rằng mỗi bức ảnh đều có thể tạo ra ảnh hưởng đối với cộng đồng. Còn sự tôn trọng thể hiện ở việc cân nhắc tác động mà hình ảnh của mình có thể gây ra cho người khác.

Có lẽ mọi thứ nên bắt đầu từ sự trung thực. Nếu bạn đã chỉnh sửa đáng kể một bức ảnh, hãy thẳng thắn chia sẻ điều đó thay vì để người khác tin rằng đó là hiện thực. Đồng thời, mỗi khi lướt xem hình ảnh trên mạng xã hội, hãy nhớ rằng những gì bạn nhìn thấy chưa chắc đã phản ánh toàn bộ sự thật. Ai cũng có thể sử dụng bộ lọc, lựa chọn góc chụp đẹp nhất hoặc chỉ chia sẻ những khoảnh khắc hoàn hảo nhất trong cuộc sống.

Chỉnh sửa ảnh sẽ không biến mất. Ngược lại, các công cụ sẽ ngày càng mạnh mẽ, dễ tiếp cận và đơn giản hơn để sử dụng. Điều quan trọng là chúng ta cần sử dụng chúng một cách có trách nhiệm. Hãy chỉnh sửa để làm nổi bật những gì vốn đã có thay vì tạo ra một hiện thực hoàn toàn khác rồi xem đó là sự thật. Bởi sau tất cả, sự chân thực luôn có khả năng kết nối con người mạnh mẽ hơn bất kỳ vẻ đẹp hoàn hảo nào.