Nhiếp ảnh tối giản loại bỏ mọi yếu tố không cần thiết trong khung hình, và chính những gì còn lại thường truyền tải nhiều ý nghĩa hơn một bức ảnh chứa quá nhiều chi tiết. Cách dễ nhất để hiểu về nhiếp ảnh tối giản là nhìn vào những gì nó loại bỏ.
Hầu hết các bức ảnh thường tích lũy thêm đồ vật, màu sắc, thông tin và bối cảnh. Nhiếp ảnh tối giản lại đi theo hướng ngược lại. Nó xác định những yếu tố không cần thiết, loại bỏ chúng và để phần còn lại tự kể câu chuyện của mình.
Kết quả là một bức ảnh thoạt nhìn có vẻ yên tĩnh, nhưng lại giữ chân người xem bằng sự rõ ràng, cân bằng và chủ đích trong từng chi tiết.
Nhiếp ảnh tối giản chịu ảnh hưởng từ phong trào tối giản trong nghệ thuật xuất hiện vào giữa thế kỷ XX thông qua hội họa trừu tượng và điêu khắc. Phong trào này đề cao cấu trúc hình học, đường nét gọn gàng và việc loại bỏ những chi tiết thị giác dư thừa. Trong nhiếp ảnh, những nguyên tắc đó được thể hiện qua bố cục đơn giản, một chủ thể nổi bật duy nhất, việc sử dụng khoảng trống hiệu quả và cách tiết chế màu sắc, họa tiết cũng như chi tiết hình ảnh. Điều làm nên sự khác biệt giữa một bức ảnh tối giản và một khung hình trống trải chính là chủ đích. Mỗi yếu tố xuất hiện trong bố cục đều phải có lý do tồn tại. Chủ thể, ánh sáng và không gian xung quanh được lựa chọn cẩn thận nhằm tạo nên sự tập trung và rõ ràng. Về bản chất, nhiếp ảnh tối giản là nghệ thuật tiết chế, liên tục tinh giản khung cảnh cho đến khi chỉ còn lại những thông tin thị giác thật sự cần thiết.
Trong nhiếp ảnh tối giản, những vùng không có chi tiết trong khung hình được gọi là khoảng trống. Thay vì chỉ là phần nền thụ động, khoảng trống đóng vai trò cấu trúc quan trọng trong bố cục. Nó tạo ra sự cân bằng, giúp tách biệt chủ thể và mang đến không gian để mắt người xem được nghỉ ngơi. Khoảng trống còn có khả năng dẫn dắt sự chú ý. Khi được sử dụng hiệu quả, nó tự nhiên hướng ánh nhìn về phía chủ thể thông qua sự tương phản và tách biệt. Đồng thời, cách sắp xếp khoảng trống còn có thể gợi lên những cảm xúc như cô đơn, tự do, bình yên hoặc sự đơn giản. Trong nhiều bức ảnh tối giản, mối quan hệ giữa chủ thể và không gian xung quanh chính là nền tảng của toàn bộ tác phẩm, và đôi khi khoảng trống còn mang giá trị thị giác không kém gì chủ thể chính.
Màu sắc trong nhiếp ảnh tối giản luôn được sử dụng có chủ đích và tiết chế. Một màu sắc nổi bật xuất hiện giữa môi trường trung tính có thể ngay lập tức trở thành điểm nhấn thu hút ánh nhìn. Trong những tác phẩm đen trắng, màu sắc được loại bỏ hoàn toàn, nhường chỗ cho sự tương phản, kết cấu, ánh sáng và hình dạng lên tiếng. Ánh sáng đóng vai trò quan trọng trong việc định hình cấu trúc của bức ảnh. Ánh sáng mềm giúp làm nổi bật những chuyển tiếp tinh tế và chi tiết nhẹ nhàng, trong khi ánh sáng định hướng mạnh tạo nên độ tương phản cao cùng những vùng bóng rõ nét. Trong nhiếp ảnh tối giản, bóng đổ không phải là yếu tố phụ mà là một phần của cấu trúc thị giác. Hình khối và các yếu tố hình học cũng trở thành trung tâm của bố cục. Những đường thẳng, đường cong, đường chân trời hay các hình dạng kiến trúc đơn giản thường đủ sức tạo nên toàn bộ câu chuyện hình ảnh. Khi được tách biệt khỏi những yếu tố gây nhiễu, các hình khối này trở nên mạnh mẽ và nổi bật hơn rất nhiều.
Bởi vì nhiếp ảnh tối giản loại bỏ các yếu tố gây phân tán sự chú ý, chủ thể phải gánh vác nhiều trách nhiệm thị giác hơn. Khi không còn nhiều chi tiết cạnh tranh trong khung hình, mọi đặc điểm của chủ thể đều trở nên đáng chú ý và mang nhiều ý nghĩa hơn. Một phương pháp hữu ích trong quá trình xây dựng bố cục là liên tục loại bỏ từng yếu tố để xác định điều gì thực sự cần thiết. Nếu bức ảnh trở nên yếu đi sau khi một chi tiết bị loại bỏ, chi tiết đó có thể là thành phần quan trọng. Ngược lại, nếu hình ảnh trở nên rõ ràng và mạnh mẽ hơn, việc loại bỏ đó đã cải thiện bố cục. Nguyên tắc cốt lõi của nhiếp ảnh tối giản không nằm ở việc thêm vào điều gì, mà ở việc loại bỏ điều gì. Những bức ảnh tối giản thành công nhất thường được tạo ra bằng cách đơn giản hóa một khung cảnh phức tạp cho đến khi chỉ còn lại cấu trúc cốt lõi và ý nghĩa quan trọng nhất.
Nhiếp ảnh tối giản là nghệ thuật tạo nên sự rõ ràng thông qua quá trình lược bỏ. Bằng cách loại bỏ những yếu tố không cần thiết và chỉ tập trung vào điều cốt lõi, nó tạo ra những bức ảnh yên bình, chính xác và giàu sức mạnh thị giác. Giá trị của phong cách này không đến từ những gì được thêm vào mà nằm ở những gì được cố ý để lại phía sau.