Mèo dành phần lớn thời gian tỉnh táo để chải chuốt bản thân, và chúng thực sự rất giỏi trong việc này.
Lưỡi của chúng được thiết kế để thực hiện nhiệm vụ này, với cấu trúc giống như móc câu giúp bắt những sợi lông rụng và phân phối dầu tự nhiên trên lông.
Tuy nhiên, việc tự chải chuốt cũng có những hạn chế — nó không thể ngăn ngừa lông vón cục ở những bộ lông dài, không thể bắt được ký sinh trùng hoặc các bệnh về da, và không thể duy trì độ dài móng vuốt hoặc sức khỏe tai.
Việc chăm sóc lông thường xuyên từ chủ nuôi sẽ lấp đầy những khoảng trống đó, và đó cũng là một trong những cách đáng tin cậy nhất để phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe trước khi chúng trở nên nghiêm trọng.
Trước khi bắt đầu bất kỳ buổi chăm sóc lông nào, hãy kiểm tra tình trạng lông trước. Lông khỏe mạnh có độ bóng tự nhiên và đàn hồi khi bạn ấn vào. Da phải sạch sẽ, không có các vết sưng, vảy, mẩn đỏ hoặc mảng hói bất thường. Phát hiện ra điều gì đó bất thường trong một buổi chăm sóc thường xuyên chính là cách giúp phát hiện nhiều vấn đề sức khỏe trước khi chúng trở nên nghiêm trọng.
Mèo lông ngắn thường cần được chải lông một hoặc hai lần một tuần. Lược kim loại rất hiệu quả trong việc làm lỏng lông chết từ đầu đến đuôi, sau đó dùng bàn chải cao su hoặc bàn chải lông cứng để nhấc những sợi lông đã được làm lỏng ra. Luôn chải theo chiều lông mọc. Bàn chải cao su đặc biệt hiệu quả trong việc loại bỏ lông chết khỏi lông ngắn mà không gây kích ứng da.
Mèo lông dài cần được chăm sóc thường xuyên hơn — ít nhất vài ngày một lần, và lý tưởng nhất là hàng ngày. Nếu không được chăm sóc, lông của chúng có thể bị rối thành từng búi trong vòng 24 đến 48 giờ, đặc biệt là ở những vùng ma sát cao như bụng, nách và giữa hai chân sau. Đối với mèo lông dài, hãy bắt đầu chải từ bụng và chải dần lên phía đầu, sau đó chải lông cổ về phía cằm, và kết thúc bằng cách rẽ lông đuôi theo chiều dọc và chải riêng từng bên.
Khi gặp phải búi lông rối, hãy dùng ngón tay gỡ ra trước khi dùng bàn chải. Rắc một chút phấn rôm lên chỗ lông rối cứng đầu sẽ giúp gỡ rối dễ dàng hơn. Nếu búi lông bị rối và dày đặc, dụng cụ tách búi lông là lựa chọn phù hợp — tuyệt đối không dùng kéo, vì kéo có nguy cơ cắt vào da bên dưới. Trường hợp lông rối nghiêm trọng nhất nên được xử lý bởi thợ cắt tỉa chuyên nghiệp.
Mỗi lần chải lông cũng là một lần kiểm tra sức khỏe. Vuốt ve khắp cơ thể, kiểm tra xem có ve và phân bọ chét (trông giống như những chấm đen nhỏ) hay không, và nhìn xuống dưới đuôi xem có phân nào bị mắc kẹt trong lông cần được cắt tỉa hay không.
Hầu hết mèo đều sống tốt mà không cần tắm. Nếu mèo bị dính phải thứ gì đó dính, có mùi hoặc có khả năng độc hại mà chúng không nên liếm trong quá trình tự chải chuốt, thì việc tắm rửa trở nên cần thiết. Một số giống mèo lông dài cũng được lợi từ việc tắm rửa định kỳ khi bộ lông của chúng trở nên nhờn hoặc xỉn màu.
Khi cần tắm, hãy cho mèo chơi đùa cho mệt trước đó. Cắt móng vuốt trước — mèo ướt và căng thẳng sẽ cào. Chải sạch lông rụng và các chỗ rối trước khi làm ướt lông, vì các búi lông sẽ càng chặt hơn khi bị ướt và khó gỡ hơn nhiều. Đặt một tấm thảm cao su trong bồn rửa hoặc bồn tắm để tránh trơn trượt, đổ nước ấm vào khoảng 7-10 cm, và nhẹ nhàng đặt bông gòn vào tai để ngăn nước vào.
Làm ướt toàn bộ lông, sau đó thoa dầu gội dành riêng cho mèo đã pha loãng với nước từ cổ đến đuôi, theo chiều lông mọc. Tránh để dầu gội dính vào mặt, tai và mắt — lau mặt riêng bằng khăn ẩm.
Xả sạch hoàn toàn; Bất kỳ cặn xà phòng nào còn sót lại trên da sẽ gây kích ứng và thu hút bụi bẩn. Ngay lập tức, hãy quấn mèo vào một chiếc khăn lớn và lau khô ở nơi ấm áp, không có gió lùa. Có thể dùng máy sấy tóc ở chế độ nhiệt thấp nhất nếu mèo chịu được tiếng ồn. Tuyệt đối không sử dụng dầu gội đầu của người vì có độ pH không phù hợp với da mèo.
Móng vuốt của mèo cần được cắt tỉa khoảng 10 đến 14 ngày một lần. Móng vuốt mọc quá dài sẽ cong ngược về phía đệm chân, gây đau và có thể gây thương tích. Mục tiêu là chỉ cắt phần đầu móng sắc nhọn – tránh xa phần tủy màu hồng, nơi chứa các mạch máu và dây thần kinh.
Để làm được điều đó cần một số bước chuẩn bị. Trong quá trình tiếp xúc thường xuyên, hãy nhẹ nhàng xoa bóp từng bàn chân, ấn vào đệm chân để kéo dài móng và thả ra. Thực hiện điều này hàng ngày cho đến khi mèo không còn giật mình nữa. Khi mèo đã quen và bình tĩnh, hãy cho mèo làm quen với kìm cắt móng – để mèo ngửi, thưởng cho nó và luyện tập âm thanh bằng cách cắt một miếng mì Ý sống trong khi giữ chân mèo. Chỉ sau đó mới thử cắt móng thật, bắt đầu với chỉ một hoặc hai móng mỗi lần. Không bao giờ vội vàng, không bao giờ cắt móng khi mèo đang kích động, và không bao giờ trừng phạt sự chống cự. Nếu mèo bỏ đi, hãy để nó đi và thử lại sau. Việc ép buộc cắt móng sẽ tạo ra nỗi sợ hãi lâu dài và khiến mọi lần cắt móng sau này khó khăn hơn. Nếu mèo thực sự không thể chịu đựng được việc cắt móng tại nhà, bác sĩ thú y hoặc người chăm sóc thú cưng có thể xử lý việc đó một cách an toàn.
Trước mỗi lần chải chuốt, hãy kiểm tra nhanh mắt của mèo. Mắt khỏe mạnh thường trong, sáng và có viền trắng quanh nhãn cầu. Lau sạch dịch tiết đóng vảy ở khóe mắt bằng bông gòn ẩm, luôn lau hướng ra xa mắt — và sử dụng một miếng bông gòn mới cho mỗi mắt để tránh lây nhiễm chéo. Lông dài chọc vào mắt hoặc che khuất tầm nhìn có thể được tỉa cẩn thận bằng kéo tròn.
Các dấu hiệu cần đến bác sĩ thú y bao gồm dịch tiết dai dẳng, đục mắt, đỏ mắt, sưng tấy, hoặc mèo liên tục nheo mắt hoặc dùng chân cào vào mặt. Nhiều bệnh về mắt đáp ứng tốt với điều trị sớm nhưng sẽ trở nên nghiêm trọng hơn nếu bị bỏ qua.