Cá heo thuộc họ cá heo chuột Cetacean và được gọi là động vật có vú ở biển. Cấu trúc cơ thể của chúng có đặc điểm là phần thân trên hình trục, thân hình bóng bẩy và nhẵn, làn da trơn, không có lông. Trong khi một số loài cá heo có màu sắc nổi bật thì những loài khác lại có màu sắc dịu hơn.

Về mặt tiến hóa, cá heo nổi lên như một nhóm loài tương đối hiện đại vào cuối thế Miocen, khoảng 10 triệu năm trước. Chúng đại diện cho nhóm đa dạng và phong phú nhất trong số tất cả các loài trong bộ cá voi.

Cá heo thể hiện sự đa dạng đáng chú ý, bao gồm nhiều loài và phân loài. Trên toàn cầu, có khoảng 40 loài cá heo khác nhau, khác nhau về kích thước, màu sắc, thói quen và môi trường sống. Một số ví dụ nổi tiếng bao gồm cá heo thông thường, cá voi sát thủ, cá heo đốm và cá heo cờ.

Cá heo có mắt đặt ở phía trên đầu, giúp chúng có thể nhìn về phía trước và sang một bên dưới nước. Đôi mắt của chúng đã phát triển những cấu trúc chuyên biệt để thích nghi với môi trường dưới nước, chẳng hạn như đồng tử mở rộng, võng mạc có độ nhạy cao và các lớp bảo vệ trong suốt.

Về chế độ ăn, cá heo chủ yếu ăn cá và các sinh vật dưới nước khác, sử dụng các kỹ thuật săn mồi độc đáo. Định vị bằng tiếng vang là một trong những kỹ thuật như vậy, trong đó cá heo phát ra âm thanh tần số cao và phân tích tiếng vang dội lại để xác định vị trí và theo dõi con mồi.

Chúng cũng sử dụng các chiến lược hợp tác, chẳng hạn như lùa cá bằng cách dùng việc phun nước, hợp các con mồi lại và tạo điều kiện cho việc đi săn thành công.

Cá heo sống ở nhiều môi trường biển khác nhau, bao gồm cả vùng nước lạnh hơn. Cơ thể của chúng được trang bị một lớp chất béo dày gọi là mỡ, có tác dụng cách nhiệt và dự trữ năng lượng. Sự thích nghi sinh lý này cho phép cá heo chịu được sự khắc nghiệt của nước lạnh trong khi vẫn duy trì nhiệt độ cơ thể ổn định trong quá trình tìm kiếm thức ăn.

Được biết đến với kỹ năng giao tiếp đặc biệt, cá heo rất giỏi trong việc tạo ra âm thanh và sử dùng việc nghe tín hiệu. Chúng sử dụng một loạt các cách phát âm, bao gồm tiếng kêu, tiếng huýt sáo và tiếng click.

Những âm thanh này phục vụ nhiều mục đích, bao gồm tín hiệu cảnh báo, thể hiện sự tán tỉnh, phối hợp nhóm và điều hướng. Thông qua việc sử dụng các tiếng click siêu âm, cá heo có thể định vị bằng tiếng vang, thu thập thông tin về môi trường xung quanh, xác định vị trí con mồi và tránh chướng ngại vật.

Cá heo được công nhận rộng rãi nhờ mức độ thông minh cao, sở hữu bộ não lớn không cân đối so với kích thước cơ thể của chúng. Chúng có khả năng học các nhiệm vụ mới một cách nhanh chóng và thậm chí còn được quan sát bằng cách sử dụng các công cụ để giải quyết vấn đề.

Có bằng chứng cho thấy cá heo có nhận thức về cảm xúc và có thể giúp đỡ cá heo hoặc các sinh vật khác, bao gồm cả con người, trong những tình huống nguy hiểm.

Trí thông minh vượt trội của chúng còn được thể hiện rõ hơn qua khả năng học tập của chúng. Một số chuyên gia cho rằng cá heo, cùng với tinh tinh, được xếp hạng trong số những loài động vật thông minh nhất, với những cuộc tranh luận đang diễn ra liên quan đến việc so sánh trí thông minh của chúng. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng cá heo vượt trội hơn khỉ trong một số nhiệm vụ học tập nhất định.

Cá heo thể hiện các cấu trúc và hành vi xã hội phức tạp. Chúng tạo thành các nhóm đa dạng, từ các nhóm nhỏ đến các nhóm lớn hơn với hàng trăm cá thể.

Mối liên kết xã hội được củng cố thông qua tiếp xúc cơ thể, hợp tác đi săn, bảo vệ con cái và các hành vi khác nhau. Cá heo cũng tham gia vào các tương tác thân thiện, tình cảm và hợp tác lẫn nhau, thúc đẩy sự gắn kết nhóm mạnh mẽ.

Cá heo là sinh vật hấp dẫn chiếm vị trí nổi bật trong họ Cá heo chuột Cetacean. Đa dạng về loài, khả năng thích nghi phi thường và hành vi thông minh khiến chúng trở thành đối tượng nghiên cứu hấp dẫn và được thán phục trong thế giới tự nhiên.