Cá voi xanh giữ kỷ lục là loài động vật lớn nhất từng tồn tại trên Trái Đất, có thể dài tới 30 mét và nặng hơn 200 tấn. Kích thước khổng lồ biến chúng thành những gã khổng lồ thực sự của đại dương.
Cá voi xanh có thân hình dài, thon, với màu xanh xám hơi loang lổ khi nhìn dưới nước. Thức ăn chính của chúng là loài nhuyễn thể nhỏ (krill), mỗi ngày tiêu thụ đến hàng tấn bằng cách lọc một lượng nước khổng lồ qua các tấm sừng hàm”.
Không giống một số loài cá voi khác, cá voi xanh có vây lưng nhỏ nằm gần đuôi.
Cá nhà táng khác biệt rõ rệt cả về ngoại hình lẫn tập tính. Chúng nổi tiếng với chiếc đầu vuông khổng lồ, nơi chứa bộ não lớn nhất trong thế giới động vật. Cá nhà táng là bậc thầy lặn sâu, có thể xuống độ sâu hơn 3.000 mét để săn mồi—món ăn ưa thích của chúng là mực khổng lồ. Da của cá nhà táng sẫm màu hơn, nhăn nheo hơn so với cá voi xanh, và chúng có một lỗ thở duy nhất nằm lệch sang bên trái đầu. Không giống cá voi tấm sừng, cá nhà táng sở hữu răng thật thay vì sừng hàm.
Cá voi lưng gù được biết đến nhiều nhất nhờ những cú nhào lộn ngoạn mục và “bản nhạc” phức tạp có thể vang xa hàng dặm dưới mặt nước. Chúng có vây ngực dài có thể bằng 1/3 cơ thể giúp thực hiện những động tác uyển chuyển trên biển. Thân hình chúng rắn chắc, trên đầu có các u nhỏ đặc trưng, và dưới đuôi có hoa văn độc nhất mà các nhà khoa học dùng để nhận diện từng cá thể. Cá voi lưng gù săn mồi bằng kỹ thuật “lưới bong bóng”—một hình thức hợp tác tạo bong bóng để dồn cá và nhuyễn thể nhỏ lại thành bầy, rồi cùng nhau tấn công.
Một trong những điểm khác biệt nổi bật giữa các loài cá voi chính là cách kiếm ăn. Cá voi xanh và cá voi lưng gù là cá voi tấm sừng, dùng sừng hàm để lọc thức ăn. Nhờ đó, chúng có thể tiêu thụ khối lượng lớn các sinh vật nhỏ như loài nhuyễn thể nhỏ hay cá nhỏ. Trái lại, cá nhà táng là cá voi có răng, chủ động săn mồi lớn như mực, và sử dụng khả năng định vị bằng sóng âm để di chuyển cũng như phát hiện con mồi trong vùng nước sâu và tối tăm.
Mỗi loài cá voi đều có cách giao tiếp độc đáo. Cá voi lưng gù nổi tiếng với những “bản nhạc” da diết, do con đực cất lên trong mùa giao phối để thu hút bạn tình và truyền tín hiệu đi xa. Cá voi xanh cũng phát ra những âm trầm có tần số thấp, đủ sức vang khắp các lưu vực đại dương. Cá nhà táng lại giao tiếp bằng chuỗi tiếng “click” và xung động, phục vụ cả việc định vị bằng sóng âm lẫn duy trì mối quan hệ trong bầy đàn. Những âm thanh này chính là chìa khóa cho sự sống còn và kết cấu xã hội của chúng.
Dù sở hữu kích thước khổng lồ và khả năng thích nghi ấn tượng, cả ba loài cá voi đều đang đối mặt với nhiều mối đe dọa từ con người. Va chạm với tàu thuyền, mắc lưới đánh cá, ô nhiễm tiếng ồn và biến đổi khí hậu đều tác động xấu đến quần thể của chúng. Cá voi xanh hiện được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) xếp vào danh sách nguy cấp; trong khi cá voi lưng gù đã phục hồi nhưng vẫn cần bảo vệ. Cá nhà táng được coi là dễ tổn thương do môi trường sống sâu dưới biển khó theo dõi và bảo tồn. Việc hỗ trợ các chương trình bảo tồn và chính sách biển bền vững là điều cốt yếu để đảm bảo sự tồn tại của những gã khổng lồ này.
Bạn đã bao giờ tự hỏi cảm giác được chiêm ngưỡng những gã khổng lồ này ở khoảng cách gần sẽ như thế nào chưa? Các tour ngắm cá voi mang đến cơ hội đặc biệt để quan sát kích thước và hành vi của chúng ngay trong môi trường sống tự nhiên. Dù là cá nhà táng lặn sâu, cá voi lưng gù nhào lộn hay cá voi xanh khổng lồ, mỗi loài đều đem lại cái nhìn ngoạn mục về sự kỳ diệu của đời sống biển. Lần tới khi bạn có dịp đến gần bờ biển, hãy thử tham gia một chuyến đi—để cảm nhận sự hiện diện hùng vĩ của những gã khổng lồ đại dương.