Bạn đã bao giờ tự hỏi loài động vật nào trong tự nhiên ngủ nhiều nhất chưa? Trong khi con người chúng ta trung bình ngủ khoảng 7-9 tiếng mỗi đêm, một số loài động vật lại dành gần như cả cuộc đời để ngủ!
Từ loài lười di chuyển chậm đến loài cá voi lặn sâu, thói quen ngủ của mỗi loài đều rất khác nhau.
Bài viết này sẽ đưa bạn vào hành trình khám phá thế giới giấc mơ của vương quốc động vật—khám phá xem loài nào ngủ nhiều nhất, chúng ngủ như thế nào và tại sao giấc ngủ trong tự nhiên lại khác biệt đến vậy.
Tại sao động vật ngủ khác nhau
Giống như con người, giấc ngủ rất cần thiết cho động vật. Nó giúp chúng tiết kiệm năng lượng, phục hồi mô và duy trì chức năng não. Tuy nhiên, không phải loài động vật nào cũng có được giấc ngủ sâu trong thời gian dài. Kiểu ngủ của chúng được hình thành bởi môi trường, nguồn thức ăn dồi dào, mối đe dọa từ động vật ăn thịt, và việc chúng hoạt động về đêm hay ban ngày.
Ví dụ, những loài săn mồi như sư tử có thể nghỉ ngơi tới 20 giờ mỗi ngày vì chúng có ít kẻ thù tự nhiên. Mặt khác, động vật săn mồi thường có những giấc ngủ ngắn hơn, nhẹ hơn để luôn tỉnh táo và sẵn sàng chạy trốn khỏi nguy hiểm. Động vật biển phải đối mặt với những thách thức đặc biệt - một số loài phải giữ một phần não bộ tỉnh táo để nổi lên mặt nước lấy không khí!
Những loài ngủ ngon nhất trong vương quốc động vật
Hãy cùng xem xét những loài vật có giấc ngủ ngon nhất. Dơi nâu là một trong những loài động vật có thời gian ngủ trung bình hàng ngày cao nhất, lên tới 20 giờ trong các hang động tối tăm. Opossum, trăn và lười cũng dành từ 16 đến 18 giờ để nghỉ ngơi mỗi ngày. Điều thú vị là những loài động vật này không phải đều là động vật ăn thịt - chúng chỉ sống chậm rãi, ít cần năng lượng.
Koala, loài thú có túi dễ thương của Úc, cũng ngủ khoảng 18 đến 20 giờ mỗi ngày, nhờ chế độ ăn ít năng lượng từ bạch đàn. Loại cây này khó tiêu hóa và cung cấp ít dinh dưỡng, vì vậy koala dành phần lớn thời gian để dự trữ năng lượng thông qua việc nghỉ ngơi.
Ngủ nông và ngủ nhiều
Ở phía ngược lại, có những loài động vật dường như hầu như không ngủ. Ví dụ, hươu cao cổ chỉ ngủ trung bình 4,5 giờ mỗi ngày, thường bị chia thành những giấc ngủ ngắn chỉ vài phút. Cao lớn và dễ bị tổn thương, chúng ngủ đứng và luôn cảnh giác với các mối đe dọa.
Voi cần ngủ rất ít một cách đáng ngạc nhiên. Các nghiên cứu sử dụng GPS và thiết bị theo dõi hoạt động cho thấy voi châu Phi có thể chỉ ngủ 2 giờ mỗi ngày.
Ngủ dưới nước: Một sự thích nghi độc đáo
Động vật biển phải đối mặt với thách thức là cần phải hít thở không khí khi sống dưới nước. Một số loài đã tiến hóa những cách nghỉ ngơi đáng kinh ngạc. Ví dụ, cá heo và cá voi ngủ chỉ với một bán cầu não.
Sự thích nghi này, được gọi là giấc ngủ sóng chậm đơn bán cầu, cho phép chúng duy trì trạng thái tỉnh táo một phần để tránh chết đuối hoặc bị động vật săn mồi.
Hải cẩu thể hiện nhiều hành vi ngủ khác nhau. Khi ở trên cạn, chúng có thể chìm vào giấc ngủ sâu. Tuy nhiên, khi ở dưới nước, chúng chuyển sang chế độ ngủ nhẹ hơn và ngắn hơn. Những kiểu ngủ này cho thấy giấc ngủ của động vật có thể linh hoạt và thích nghi như thế nào tùy thuộc vào môi trường sống.
Chim: Ngủ khi đang bay?
Một trong những câu chuyện về giấc ngủ hấp dẫn nhất đến từ chim cốc và chim yến - những loài chim có thể ngủ khi đang bay. Ví dụ, chim cốc được biết là ngủ với một mắt mở khi lướt trên đại dương. Nghiên cứu chỉ ra rằng chim cốc có thể chỉ ngủ 45 phút mỗi ngày trong các chuyến bay di cư dài, ngủ những giấc ngủ ngắn ngủi giữa không trung.
Khả năng ấn tượng này giúp chúng có thể bay trên không trong nhiều ngày hoặc thậm chí nhiều tuần mà không cần đậu. Đây là một ví dụ điển hình về cách động vật tiến hóa để cân bằng giữa giấc ngủ và sự sinh tồn.
Ngủ đông so với ngủ: Sự khác biệt là gì?
Mặc dù ngủ đông có vẻ giống như một giấc ngủ kéo dài, nhưng nó lại là một trạng thái sinh học khác. Các loài động vật như sóc đất và nhím bước vào trạng thái ngủ đông để sống sót qua mùa đông lạnh giá với lượng thức ăn tối thiểu. Trong thời gian này, nhiệt độ cơ thể, nhịp tim và quá trình trao đổi chất của chúng giảm đáng kể.
Mặc dù về mặt kỹ thuật, chúng không "ngủ", nhưng chúng đang trong giai đoạn nghỉ ngơi kéo dài.
Một số loài động vật, chẳng hạn như sóc đất Bắc Cực, trải qua những khoảnh khắc ngủ thực sự ngắn ngủi trong thời gian ngủ đông, nhưng hầu hết vẫn ở trạng thái nửa tỉnh nửa mê trong trạng thái chậm lại cho đến khi điều kiện được cải thiện.
Giấc ngủ ảnh hưởng đến sự sinh tồn như thế nào
Giấc ngủ ảnh hưởng đến sự sinh tồn, khả năng học tập và hành vi của động vật không chỉ đơn thuần là nghỉ ngơi. Một bài đánh giá năm 2020 được công bố trên tạp chí Nature Reviews Neuroscience nhấn mạnh rằng động vật thiếu ngủ sẽ gặp các vấn đề về trí nhớ, phản ứng miễn dịch suy yếu và thời gian phản ứng chậm hơn, giống như con người.
Hơn nữa, một số loài sử dụng giấc ngủ một cách chiến lược. Ví dụ, loài cầy meerkat ngủ trong hang ngầm với một hoặc hai thành viên luôn cảnh giác để bảo vệ đàn. Cách tiếp cận theo nhóm này giúp cân bằng giữa việc nghỉ ngơi và sự an toàn.
Những điều thú vị bạn có thể chưa biết
• Rái cá nắm tay nhau khi ngủ dưới nước để tránh bị trôi dạt ra xa nhau.
• Mèo, bao gồm cả sư tử và hổ, ngủ nhiều hơn bất kỳ loài động vật có vú nào khác trong nhóm động vật ăn thịt.
• Ốc sên sa mạc có thể ngủ đông (hoặc ngủ đông) tới 3 năm nếu điều kiện quá khô!
• Cá ngựa vằn được sử dụng trong các nghiên cứu về giấc ngủ vì cơ thể trong suốt của chúng cho phép các nhà nghiên cứu quan sát hoạt động não của chúng khi nghỉ ngơi.
Kết luận: Ai là người chiến thắng danh hiệu "Ngủ ngon nhất"?
Vậy, ai thực sự ngủ nhiều nhất? Câu trả lời phụ thuộc vào cách chúng ta đo lường. Xét về số giờ ngủ mỗi ngày, dơi nâu và gấu túi đứng đầu danh sách. Nhưng khi nói đến sự linh hoạt và thích nghi, các loài động vật như cá heo, chim frigate và voi cho chúng ta thấy rằng giấc ngủ có thể có nhiều hình thức.
Việc quan sát mèo cưng của bạn ngủ thường xuyên có thể phản ánh bản năng được thừa hưởng từ tổ tiên hoang dã. Thói quen ngủ của loài vật nào khiến bạn ngạc nhiên nhất? Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn nhé - chúng tôi rất muốn biết!
