Nếu bạn từng lướt mạng xã hội và bắt gặp một bức ảnh ai đó đang tươi cười bên cạnh một sinh vật lông xù với nụ cười gần như... người thật, thì rất có thể, bạn đã "gặp" quokka — ít nhất là qua màn hình.

Thường được mệnh danh là "loài vật hạnh phúc nhất thế giới", quokka đã trở thành hiện tượng ảnh selfie toàn cầu.

Nhưng đằng sau những bức ảnh lan truyền ấy là cả một loài động vật đáng kinh ngạc, với những thách thức sinh tồn, khả năng thích nghi đặc biệt và mối quan hệ rất riêng với con người cùng công cuộc bảo tồn.

Quokka là loài gì?

Quokka là loài thú có túi nhỏ — họ hàng với kangaroo và wallaby — sống gần như độc quyền tại miền Tây nước Úc. Chúng có kích thước tương đương một con mèo nhà, nặng từ 5 đến 11 pound (2,27 đến 4,98 kg) và cao khoảng 40 cm. Lông của quokka có màu nâu pha xám, tai tròn, và nổi tiếng với đôi môi cong nhẹ lên ở khóe miệng khiến chúng trông lúc nào cũng như đang mỉm cười. Nhưng sự cuốn hút của quokka không chỉ nằm ở vẻ ngoài.

Vì sao quokka lại thân thiện đến vậy?

1. Chúng không có kẻ săn mồi tự nhiên tại nơi sinh sống chính

Phần lớn quokka sinh sống trên đảo Rottnest, ngoài khơi thành phố Perth. Hòn đảo này không có các loài ăn thịt như cáo hay mèo rừng. Vì vậy, quokka đã tiến hóa để trở nên ít đề phòng hơn — thậm chí tò mò khi gặp con người.

2. Hành vi thân thiện là chiến lược sinh tồn

Thái độ "vui vẻ" ấy không chỉ do bản chất — mà còn là sự thích nghi.

Trên một hòn đảo nhỏ có lượng du khách đông đảo, việc thân thiện giúp chúng dễ tiếp cận nguồn nước và thức ăn (dù cho việc cho ăn là hành vi bất hợp pháp).

Theo tiến sĩ Elaine Masters, chuyên gia sinh vật học đã nghiên cứu thú có túi suốt hơn 20 năm: "Quokka đã thích nghi để sống cạnh con người mà không phản ứng sợ hãi như các loài khác. Điều này khiến chúng trở thành biểu tượng tuyệt vời cho du lịch sinh thái, nhưng cũng dễ bị tổn thương nếu con người không tôn trọng khoảng cách".

Cơn sốt selfie: Vui hay hại?

Nếu bạn ghé thăm đảo Rottnest, bạn sẽ nhanh chóng nhận ra một điều: người ta xếp hàng để chụp ảnh selfie cùng quokka. Những bức ảnh ấy thật đáng yêu — thường là một con quokka mỉm cười ngước nhìn ống kính, bên cạnh là khách du lịch cười rạng rỡ. Ngay cả những ngôi sao như Chris Hemsworth hay Margot Robbie cũng từng chia sẻ những bức ảnh như vậy.

Nhưng không phải ai cũng cho rằng đây là chuyện vô hại.

1. Cho ăn là hành vi sai luật và nguy hiểm

Nhiều du khách dùng đồ ăn để dụ quokka lại gần chụp ảnh. Điều này có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe quokka, như tắc ruột hoặc nhiễm khuẩn. Nhân viên kiểm lâm thường xuyên tuần tra các khu vực đông du khách và xử phạt những ai vi phạm quy định.

2. Căng thẳng không phải lúc nào cũng dễ nhận ra

Dù quokka trông có vẻ đang cười, điều đó không có nghĩa là chúng thực sự thoải mái.

Ngôn ngữ cơ thể của chúng rất tinh tế, và các dấu hiệu căng thẳng như vẫy đuôi hay thở nhanh thường bị bỏ qua bởi những người chỉ mải tìm góc ảnh đẹp.

Thăm đảo Rottnest: Cần biết gì?

Đảo Rottnest là trung tâm của cơn sốt quokka và không phải không có lý do. Nơi đây sở hữu bãi biển trong xanh, khu bảo tồn thiên nhiên, và đặc biệt là quần thể quokka hoang dã lớn nhất thế giới.

1. Cách di chuyển

Có các chuyến phà mỗi ngày từ Perth hoặc Fremantle, giá khứ hồi trung bình khoảng 45–60 đô la/người lớn. Thời gian di chuyển khoảng 30 phút.

2. Thời điểm lý tưởng để ghé thăm

Mùa xuân (tháng 9 đến tháng 11) và mùa thu (tháng 3 đến tháng 5) có thời tiết dễ chịu và ít đông đúc hơn. Quokka thường hoạt động nhiều vào sáng sớm và cuối buổi chiều.

3. Mẹo để có chuyến đi có trách nhiệm

• Không chạm vào hoặc cho quokka ăn

• Dùng gậy selfie thay vì cúi sát quá gần

• Quan sát trong im lặng và kiên nhẫn

• Mang theo nước và kem chống nắng — một số khu vực trên đảo rất ít bóng râm

4. Giá vé và giờ mở cửa

Vào đảo không mất phí, nhưng sẽ tốn tiền phà và thuê xe đạp. Giá thuê xe đạp khoảng 25 đô la/ngày. Các cửa hàng và nhà hàng trên đảo mở cửa từ 8:00 sáng đến 5:00 chiều.

Câu chuyện bảo tồn phía sau nụ cười

Dù trông đáng yêu là thế, quokka không phải lúc nào cũng "ổn".

1. Quần thể trên đất liền đang suy giảm

Trong khi quokka trên đảo Rottnest phát triển mạnh, thì số lượng trên đất liền đang giảm mạnh do mất môi trường sống và sự xuất hiện của loài ăn thịt du nhập như cáo, mèo.

Nhiều chương trình bảo tồn đã được triển khai, nhưng tiến độ còn chậm.

2. Cháy rừng và biến đổi khí hậu

Tình trạng cháy rừng ngày càng gia tăng cùng khí hậu khô hạn đe dọa nghiêm trọng nơi sống của quokka. Năm 2015, chỉ một vụ cháy rừng ở Khu bảo tồn Two Peoples Bay đã tiêu diệt đến 90% quần thể quokka ở đó.

3. Du lịch sinh thái – con dao hai lưỡi

Du lịch giúp tài trợ cho công tác bảo tồn — nhưng cũng gây áp lực lên quần thể động vật hoang dã. Ban quản lý đảo Rottnest hiện đang áp dụng nhiều biện pháp như hướng dẫn du khách, xử phạt vi phạm và tăng cường tuần tra để cân bằng giữa bảo tồn và khai thác du lịch.

Quokka dạy chúng ta điều gì về niềm vui và sự cân bằng?

Thật dễ tin rằng quokka mỉm cười vì chúng hạnh phúc và ở một mức độ nào đó, đó cũng là cảm xúc mà chúng truyền sang chúng ta. Nhưng câu chuyện của quokka nhắc chúng ta rằng những gì trông có vẻ vui vẻ bên ngoài đôi khi lại đi kèm với trách nhiệm sâu sắc bên trong.

Chúng dạy ta về sự dịu dàng, về ranh giới cần tôn trọng, và về sức mạnh của sự hiện diện. Khi bạn ngồi bên một con quokka — không điện thoại, không tiếng ồn — bạn sẽ bắt đầu cảm nhận được nhịp sống chậm rãi, đơn giản và tĩnh lặng.

Vì vậy, nếu bạn may mắn có dịp gặp một con quokka ngoài đời, hãy dành một khoảnh khắc trước khi giơ máy ảnh.

Hãy để nó lại gần bạn. Quan sát cách nó di chuyển. Và khi nó ngước nhìn bạn bằng ánh mắt lấp lánh và nụ cười độc nhất vô nhị, hãy nhớ: nụ cười ấy là có thật — nhưng nhu cầu được bảo vệ cũng là thật.

Bạn đã từng chụp ảnh selfie với động vật hoang dã nào khiến bạn thay đổi cách nhìn về chúng chưa? Theo bạn, sự nổi tiếng trên mạng có giúp ích hay gây hại cho các loài như quokka?