Bạn đã bao giờ khóc, rồi thấy mèo cưng cuộn tròn bên cạnh mình chưa? Hay có lẽ bạn đang căng thẳng, và chú mèo thường ngày hay tránh xa bạn bỗng nhiên lại chọn lòng bạn?

Những khoảnh khắc này khiến nhiều người nuôi mèo tự hỏi: liệu mèo có thực sự hiểu được cảm xúc của chúng ta không?

Trong khi mèo thường được coi là loài vật xa cách và độc lập, nhiều nghiên cứu ngày càng cho thấy chúng có thể đồng cảm về mặt cảm xúc với chúng ta hơn chúng ta nghĩ.

Cách mèo trải nghiệm thế giới con người

Không giống như chó, loài được lai tạo qua hàng ngàn năm để gần gũi với con người, mèo có thời gian thuần hóa ngắn hơn. Điều này dẫn đến quan niệm sai lầm rằng mèo không có sự kết nối về mặt cảm xúc. Nhưng thực tế, mèo là loài động vật rất tinh ý.

Chúng dành phần lớn thời gian trong ngày để quan sát hành vi của con người, chú ý đến thói quen, giọng nói và ngôn ngữ cơ thể. Sự quan sát liên tục này cho phép chúng hình thành mối liên hệ giữa tâm trạng của chúng ta và kết quả của chúng — chẳng hạn như được cho ăn, vuốt ve hoặc được để yên.

Nghiên cứu khoa học: Nghiên cứu nói gì

Một nghiên cứu năm 2020 được công bố trên tạp chí Animal Cognition cho thấy mèo có thể kết hợp cảm xúc của con người với những phản ứng phù hợp. Trong nghiên cứu này, mèo được cho xem hình ảnh khuôn mặt người thể hiện các cảm xúc khác nhau — chẳng hạn như hạnh phúc hoặc tức giận — trong khi nghe thấy giọng nói phù hợp hoặc không phù hợp. Mèo dành nhiều thời gian hơn để nhìn vào hình ảnh khi giọng nói và biểu cảm trùng khớp, cho thấy chúng có thể liên kết biểu cảm khuôn mặt với các tín hiệu cảm xúc.

Một nghiên cứu khác từ Đại học Lincoln ở Anh cho thấy mèo có thể phân biệt giọng nói vui vẻ và giận dữ của chủ. Khi nghe thấy giọng điệu giận dữ, mèo phản ứng thận trọng hơn hoặc tránh né. Phản ứng này ngụ ý rằng mèo có thể diễn giải các tông màu cảm xúc và điều chỉnh hành vi cho phù hợp - một dấu hiệu của sự thấu hiểu cảm xúc.

Đọc ngôn ngữ cơ thể và năng lượng

Mèo không chỉ dựa vào tông màu giọng nói để hiểu cảm xúc của chúng ta. Chúng cũng rất nhạy cảm với ngôn ngữ cơ thể và năng lượng tổng thể. Khi bạn buồn hoặc thư giãn, chuyển động của bạn chậm lại, giọng nói của bạn dịu lại và bạn có thể dành nhiều thời gian ngồi yên hơn. Ngược lại, khi bạn lo lắng hoặc khó chịu, bạn có thể nói to hơn, di chuyển nhanh hơn hoặc đi lại xung quanh.

Mèo nhận ra những thay đổi này. Một số sẽ đến gần và tìm kiếm sự gần gũi khi bạn bình tĩnh hoặc buồn bã, trong khi những con khác có thể tránh xa bạn khi gặp căng thẳng về mặt cảm xúc, không phải vì ghét mà là do căng thẳng do mức năng lượng tăng cao. Trên thực tế, một số chuyên gia về mèo tin rằng mèo phản ứng với năng lượng cảm xúc nhiều hơn là những cử chỉ cụ thể.

Mèo có hình thành mối liên kết tình cảm không?

Ý kiến cho rằng mèo hình thành mối liên kết tình cảm với con người không còn là vấn đề gây tranh cãi nữa — nó đã được khoa học xác nhận. Trong một nghiên cứu năm 2019 của Đại học Bang Oregon, các nhà nghiên cứu đã kiểm tra kiểu gắn bó của mèo và mèo con với chủ của chúng. Nghiên cứu cho thấy khoảng 64% mèo thể hiện sự gắn bó an toàn — tương tự như trẻ sơ sinh với người chăm sóc. Điều đó có nghĩa là chúng coi chủ của mình không chỉ là nguồn thức ăn mà còn là nguồn an ủi và bảo vệ về mặt cảm xúc.

Mèo thường đi theo chủ từ phòng này sang phòng khác, ngủ gần chủ và kêu to để được chú ý — tất cả những hành vi này phản ánh sự gắn kết. Khi bạn xa cách về mặt cảm xúc, nhiều chú mèo sẽ phản ánh điều đó bằng cách thu mình lại. Khi bạn tình cảm và bình tĩnh, chúng sẽ dễ dàng hòa nhập hơn.

Tính cách cá nhân rất quan trọng

Cũng giống như con người, mèo cũng có những tính cách riêng. Một số rất hòa đồng và tình cảm, trong khi những con khác lại nhút nhát hoặc dè dặt. Phản ứng của mèo trước cảm xúc của bạn có thể phụ thuộc vào tính khí, độ tuổi, kinh nghiệm trong quá khứ và giống loài của chúng. Ví dụ, mèo Ragdoll và mèo Xiêm được biết đến là những giống mèo gần gũi với con người hơn và có thể phản ứng nhanh hơn với các tín hiệu cảm xúc so với các giống mèo độc lập hơn như mèo Blues hoặc mèo Ba Tư.

Những sang chấn trong quá khứ hoặc việc thiếu tương tác với con người từ nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến cách mèo liên hệ với cảm xúc. Mèo được nuôi dưỡng trong môi trường yêu thương, giàu cảm xúc có nhiều khả năng đồng cảm với cảm xúc của chủ nhân hơn.

Hỗ trợ cảm xúc: Mèo có biết khi nào bạn cần chúng không?

Nhiều người nuôi mèo cho biết thú cưng của họ mang lại sự an ủi về mặt cảm xúc trong những lúc khó khăn — chẳng hạn như đau buồn, bệnh tật hoặc căng thẳng. Mặc dù mèo có thể không "hiểu" cảm xúc như con người, nhưng chúng dường như nhận ra các tín hiệu đau buồn. Chúng có thể ngồi gần, nhẹ nhàng xoa bóp hoặc kêu gừ gừ để thể hiện sự đồng hành.

Đặc biệt, tiếng kêu gừ gừ được biết là có tác dụng xoa dịu con người. Một số nghiên cứu thậm chí còn cho thấy tần số âm thanh của tiếng kêu gừ gừ có thể giúp giảm căng thẳng, hạ huyết áp và thúc đẩy quá trình chữa lành. Dù là cố ý hay bản năng, hành vi này thường mang lại sự thoải mái vào đúng thời điểm.

Hiểu so với phản ứng

Có sự khác biệt giữa hiểu và phản ứng. Hầu hết các nhà khoa học đều đồng ý rằng mèo không "hiểu" cảm xúc của con người theo cách nhận thức sâu sắc, nhưng chúng phản ứng với các tín hiệu cảm xúc thông qua các liên tưởng đã học được. Nếu việc khóc thường dẫn đến việc vuốt ve hoặc thưởng đồ ăn, mèo sẽ liên kết những hành vi đó với cơ hội.

Tuy nhiên, việc mèo phản ứng nhất quán với những cảm xúc tiêu cực — chẳng hạn như âu yếm khi bạn buồn — cho thấy có thể có một mối liên hệ sâu sắc hơn.

Cách bạn có thể củng cố mối quan hệ

Nếu bạn muốn mèo cưng hiểu bạn hơn và phản ứng về mặt cảm xúc:

• Dành thời gian trò chuyện nhẹ nhàng với mèo cưng bằng nhiều tông giọng khác nhau.

• Quan sát phản ứng của chúng với các trạng thái cảm xúc của bạn.

• Thưởng cho những tương tác tích cực bằng cách vuốt ve, chơi đùa hoặc thưởng đồ ăn.

• Tạo một môi trường yên tĩnh, ổn định để mèo cưng cảm thấy an toàn khi tương tác với bạn về mặt cảm xúc.

• Mèo cưng càng gắn kết với bạn, chúng càng có khả năng an ủi bạn trong những lúc cảm xúc thăng trầm.

Kết luận: Mèo đã dạy bạn điều gì?

Mèo có thể không nói được ngôn ngữ của chúng ta, nhưng chúng thường hiểu nhiều hơn chúng ta nghĩ. Thông qua sự quan sát lặng lẽ, những phản ứng nhạy cảm và sự gắn kết cảm xúc, chúng mang đến cho chúng ta một tình bạn tinh tế nhưng sâu sắc. Vì vậy, lần tới khi bạn cảm thấy buồn bã và mèo cưng cuộn tròn bên cạnh bạn — đừng coi đó là sự trùng hợp ngẫu nhiên.

Bạn nghĩ sao — liệu mèo cưng của bạn đã bao giờ "đọc" được tâm trạng của bạn chưa? Hãy chia sẻ câu chuyện của bạn và cho mọi người biết người bạn mèo của bạn thể hiện sự thấu hiểu cảm xúc như thế nào. Mối liên kết giữa bạn và mèo có thể mạnh mẽ hơn những gì khoa học vẫn chưa thể giải thích đầy đủ.