Các bạn thân mến, đã bao giờ nhìn chằm chằm vào một thân cây… và nhận ra có một chú cú nhỏ bé đang lặng lẽ quan sát lại bạn? Hãy làm quen với Cú Nhỏ Scops Âu-Á (Otus scops) — một loài chim tí hon, bậc thầy trong nghệ thuật ẩn mình.

Từ khả năng ngụy trang tài tình đến tiếng kêu khẽ khàng trong đêm, loài cú này sống một cuộc đời đầy bí ẩn mà chúng ta hiếm khi nhận thấy.

Hãy cùng bước vào những cánh rừng châu Âu và châu Á để khám phá điều gì khiến chú chim nhỏ này trở nên đặc biệt đến vậy.

Một loài cú nhỏ với hành trình lớn

Cú Nhỏ Scops là một trong những loài cú nhỏ nhất ở châu Âu. Cơ thể chúng chỉ dài khoảng 19–21 cm và nặng vỏn vẹn 60–135 gram. Nhưng đừng để kích thước đánh lừa bạn — loài chim bé xíu này lại bay rất xa. Mỗi mùa xuân (từ tháng 4 đến tháng 6), chúng sinh sản ở châu Âu và một phần châu Á. Khi thời tiết bắt đầu se lạnh (từ tháng 8 đến tháng 11), nhiều cá thể di cư về phía Nam, vượt qua sa mạc và biển cả để tìm nơi ấm áp hơn ở châu Phi để trú đông.

Chúng sống ở đâu?

Loài cú này thường xuất hiện ở những khu rừng thưa, rìa nông trại, vườn cây hay công viên – bất kỳ nơi nào có sự pha trộn giữa cây cối và không gian mở. Chúng ưa thích những nơi nhiều côn trùng và có chỗ làm tổ yên tĩnh. Ở khu vực Địa Trung Hải, chúng đặc biệt phổ biến. Một số cá thể trú ngụ quanh năm ở miền Nam châu Âu, số khác lại thực hiện hành trình di cư dài hàng nghìn cây số. Đây cũng là loài cú duy nhất phân bố xuyên suốt toàn bộ lục địa châu Âu.

Bậc thầy ẩn mình giữa thiên nhiên

Điều đầu tiên dễ nhận thấy ở Cú Nhỏ Scops chính là khả năng biến mất tài tình. Bộ lông màu nâu xám hoặc nâu đỏ với các vệt sọc mô phỏng vỏ cây giúp chúng gần như hòa lẫn hoàn toàn với thân gỗ. Ban ngày, chúng nằm yên trên cây, ép sát người và cụp tai xuống, trông chẳng khác gì một nhánh cây gãy. Khi cảm thấy bị đe dọa, chúng bất động hoàn toàn và dựng tai lên – càng khó phát hiện hơn.

Cuộc sống về đêm và món ăn ưa thích

Về đêm, cú bắt đầu hoạt động. Chúng bay lặng lẽ, săn mồi chủ yếu là côn trùng như bọ cánh cứng, châu chấu và bướm đêm. Thỉnh thoảng, chúng cũng bắt chim nhỏ, chuột hoặc bò sát. Nhờ thị lực ban đêm và thính giác tuyệt vời, cú Scops trở thành kẻ săn mồi đỉnh cao trong bóng tối. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát số lượng côn trùng.

Chúng nuôi con như thế nào?

Vào mùa sinh sản, con trống phát ra tiếng kêu “tyoo” nhẹ và đều đặn suốt đêm để gọi bạn đời. Khi đã ghép đôi, chúng thậm chí còn cùng “song ca” dưới bầu trời sao. Tổ thường nằm trong hốc cây tự nhiên, bức tường cũ hoặc hộp làm tổ. Con mái thường đẻ từ 2–6 trứng trắng. Sau khoảng 20–31 ngày ấp, trứng nở. Chỉ sau 3–4 tuần, cú non đã rời tổ và đến tuần thứ 9, chúng có thể tự lập.

Quần thể và tình trạng bảo tồn

Hiện nay, các chuyên gia ước tính có khoảng 795.000 đến 1,33 triệu cá thể trưởng thành Cú Nhỏ Scops trên toàn thế giới, phần lớn sống quanh khu vực Địa Trung Hải. Tuy nhiên, số lượng của chúng đang giảm nhẹ do nhiều nguyên nhân: thuốc trừ sâu làm giảm lượng côn trùng, mất môi trường sống và bị săn bởi các loài cú lớn hơn. Dù vậy, theo Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), loài cú này vẫn được xếp vào nhóm “Ít lo ngại” vì chúng vẫn còn phân bố rộng.

Chúng ta có thể giúp gì?

Chúng ta hoàn toàn có thể góp phần bảo vệ loài cú này bằng cách giữ gìn môi trường tự nhiên, trồng thêm cây xanh, hạn chế sử dụng hóa chất trong vườn và nông trại. Lắp đặt hộp làm tổ hoặc đơn giản là lan truyền thông tin về loài chim tuyệt vời này cũng là cách hữu ích. Mỗi hành động nhỏ đều có thể tạo nên sự khác biệt.

Hãy lắng nghe và ngước nhìn!

Các bạn ơi, lần tới khi bạn đi dạo trong rừng lúc hoàng hôn, hãy dừng lại và lắng nghe. Biết đâu bạn sẽ nghe thấy tiếng “tyoo” khe khẽ vang vọng giữa các tán cây. Hoặc thậm chí — bạn sẽ bắt gặp một chú cú nhỏ đang hòa mình hoàn hảo với thân cây. Thế giới của Cú Nhỏ Scops rất yên lặng, ẩn giấu và kỳ diệu. Khi ta chịu chậm lại và chú ý, chúng ta sẽ được chia sẻ những điều bí mật ấy.

Vậy bạn nghĩ sao — bạn có sẵn sàng lắng nghe và quan sát để tìm thấy chú cú bé nhỏ đó trong lần khám phá thiên nhiên tiếp theo không? Hãy cùng nhau khám phá những điều kỳ diệu đang ẩn mình quanh ta.