Nói đến loài lửng, người ta thường hình dung ngay đến khuôn mặt lốm đốm, thân hình tròn trịa và phong thái toát lên vẻ “tôi đánh nhau rất giỏi”. Lửng là loài động vật có vú, thuộc họ chồn (Mustelidae) – cùng họ hàng với chồn nâu và chồn hôi.

Chúng có thân hình chắc nịch, chiều dài từ 50 đến 70 cm, nặng khoảng 5 đến 10 kg, bộ lông dày cùng khuôn mặt đặc trưng với hai vệt trắng – đen, được xem là “thương hiệu” nhận diện của loài này.

Lửng sống ở đâu? Hóa ra chúng ở khắp nơi

Nhà của lửng trải dài khắp lục địa Á – Âu. Chúng ưa thích những vùng đất ẩm nhưng thoát nước tốt, đặc biệt là trong rừng, bụi cây, hay những cánh đồng yên tĩnh và vùng ven đô nhiều cây xanh. Dù là trên núi, bán hoang mạc, hay thậm chí gần các khu dân cư của con người, hang của lửng có thể lẩn khuất đâu đó. Thông thường, chúng không sinh sống ở nơi quá cao, độ cao hiếm khi vượt quá 1.700 mét.

Khả năng của lửng? Vừa ăn vừa đào là phong cách sống

Đừng để vẻ ngoài tròn trĩnh của chúng đánh lừa – lửng chính là những “kiến trúc sư” và “tín đồ ẩm thực” của thiên nhiên. Chúng đặc biệt giỏi đào hang, có thể dễ dàng di chuyển hàng mét khối đất để xây nên một “lâu đài lửng” gồm nhiều phòng. Những chiếc hang này không chỉ dùng để nghỉ ngơi và sinh sản, mà còn được sử dụng quanh năm và thậm chí truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Về thức ăn, lửng là loài ăn tạp. Chúng thích thú với các loài thú nhỏ, chim, côn trùng, rễ cây và trái cây. Vào mùa hè, chúng mê mẩn các loại quả mọng và côn trùng, còn mùa đông thì chủ yếu dựa vào thức ăn đã tích trữ. Lửng thường ra ngoài kiếm ăn vào buổi chiều tối hoặc ban đêm, và yên tĩnh nghỉ ngơi trong hang vào ban ngày.

Lửng có sống theo bầy không? Không phải loài sống đơn độc

Nhiều người nghĩ rằng lửng sống một mình, nhưng thực tế phần lớn chúng sống theo nhóm – có thể vài cá thể cùng sinh sống trong một hang, đôi khi tạo thành cả một “bộ lạc” nhỏ. Chúng giao tiếp với nhau thông qua âm thanh và mùi hương, đặc biệt tuyến mùi ở đuôi có thể tiết ra chất lỏng mang mùi đặc trưng giúp đánh dấu lãnh thổ. Lửng cũng rất bảo vệ tổ ấm. Khi có kẻ lạ đột nhập, chúng sẵn sàng phòng vệ bằng tiếng kêu sắc nhọn và tư thế đầy cảnh giác. Vào mùa đông lạnh giá, tuy không ngủ đông hoàn toàn, nhưng chúng giảm thiểu hoạt động và dành phần lớn thời gian trong hang để giữ ấm.

Giá trị của lửng? Không chỉ là "kiến trúc sư sinh thái"

Lửng đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái. Hành vi đào hang của chúng giúp cải tạo đất, và đôi khi những chiếc hang này còn là chỗ trú ngụ cho các loài động vật khác. Là loài ăn tạp, chúng cũng giúp kiểm soát số lượng động vật nhỏ và côn trùng, góp phần duy trì cân bằng sinh thái. Tuy nhiên, đôi lúc lửng cũng gây ra vài phiền toái nhỏ cho con người, như đào bới làm hư hại ruộng vườn hoặc công trình, hoặc có thể là trung gian lây truyền một số bệnh cho gia súc. Vì thế, việc bảo vệ đi đôi với quản lý khoa học là điều cần thiết.

Họ hàng và phân loại của lửng cũng rất đặc biệt

Theo các nghiên cứu gần đây, hiện có bốn loài lửng thuộc chi Meles được công nhận: lửng châu Âu, lửng châu Á, lửng Nhật Bản và lửng Tây Nam Á. Các loài này có đôi chút khác biệt về ngoại hình như màu lông, cấu trúc hộp sọ. Qua việc phân tích hóa thạch, các nhà khoa học phát hiện rằng tổ tiên của loài lửng đã xuất hiện cách đây hàng triệu năm và gần như không thay đổi nhiều, cho thấy phương thức sinh tồn của chúng cực kỳ thành công.

Kết bạn với lửng – cách để hiểu rõ thiên nhiên

Lửng có thể không nổi tiếng như gấu trúc, nhưng chúng là những người hàng xóm hoang dã đáng mến mà ta không thể bỏ qua. Hiểu về loài lửng chính là một cách để ta đến gần hơn với tự nhiên và nhận ra sự cân bằng tinh tế trong hệ sinh thái. Các bạn ơi, bạn đã từng bắt gặp sinh vật bí ẩn này khi dạo chơi buổi tối chưa? Hãy chia sẻ những lần tình cờ gặp gỡ lửng với chúng mình nhé – cùng nhau bảo vệ những “chuyên gia đào hầm” dễ thương mà khiêm nhường này!