Khi nhắc đến thiết kế tối giản, nhiều người thường tưởng tượng ra những không gian trống trải và vô hồn. Nhưng thực tế, chủ nghĩa tối giản không hề đơn điệu như vậy. Nó là nghệ thuật tìm kiếm sự cân bằng, tạo nên sự hài hòa chỉ với ít yếu tố hơn.

Mục tiêu không phải là loại bỏ mọi thứ cho đến khi không còn gì, mà là giữ lại những gì thực sự quan trọng. Triết lý “Lagom” của Thụy Điển nghĩa là “vừa đủ” điều đó chính là nền tảng cho tư duy thiết kế này.

Thay vì lấp đầy không gian bằng những thứ không cần thiết, thiết kế tối giản khuyến khích chúng ta loại bỏ phần thừa, để những yếu tố thiết yếu trở nên vừa đẹp, vừa hữu dụng.

Liệu thiết kế “vĩnh cửu” có tồn tại?

Bạn đã bao giờ tự hỏi liệu có tồn tại một thiết kế thực sự vượt thời gian không? Nhiều người cho rằng “thiết kế vĩnh cửu” là một ảo tưởng vì mọi thiết kế đều phản ánh bối cảnh văn hóa và thời đại mà nó ra đời. Tuy nhiên, giữa thời đại của những xu hướng thay đổi liên tục, vẫn có nhiều người khao khát những thiết kế đơn giản, nhân văn và trường tồn. Thiết kế không chỉ để làm đẹp mà để tạo ra thứ gì đó đúng đắn, bền bỉ và có chức năng thực tế. Ví dụ, cảm giác khi ngồi lên một chiếc ghế hay khi chạm tay lên mặt bàn cũng quan trọng không kém vẻ ngoài của món đồ. Những trải nghiệm xúc giác ấy vượt qua ranh giới văn hóa và chạm đến nhu cầu cơ bản nhất của con người sự kết nối cảm xúc.

Khởi nguồn của sự sáng tạo

Trong thiết kế, việc tìm ra điểm bắt đầu luôn là thử thách. Đó là một quá trình liên tục giữa thêm vào và lược bỏ cho đến khi mọi thứ trở nên "vừa vặn." Quá trình lặp đi lặp lại này giúp chúng ta nhận ra điều gì là cốt lõi, điều gì là thừa thãi để tạo nên những thiết kế không chỉ đẹp về hình thức mà còn giàu ý nghĩa. Tư duy này cũng được áp dụng trong nhiếp ảnh: nắm bắt được bản chất chủ thể bằng cách tập trung vào cái quan trọng và loại bỏ những yếu tố gây nhiễu. Đó là sự rõ ràng, có mục đích trong từng đường nét cho dù là trong thiết kế hay trong một khung hình.

"Lagom" được ứng dụng vào thiết kế tối giản như thế nào?

Hiểu một cách đơn giản, "Lagom" là khái niệm “vừa đủ” nhưng không thừa, không thiếu. Trong thiết kế, điều này hướng ta đến việc "tối giản không gian sống bằng cách loại bỏ những vật dụng không cần thiết." Kết quả là một không gian nhẹ nhàng, thư giãn và không còn cảm giác bức bối vì bừa bộn. Tôi đã từng áp dụng triết lý này khi còn học kiến trúc: Tôi lấp đầy toàn bộ tủ bếp bằng gạo và sau một năm, tôi vứt bỏ tất cả những gì không sử dụng. Việc buông bỏ những thứ không còn giá trị sử dụng không chỉ giải phóng không gian mà còn giải phóng tinh thần.

Liệu tối giản có khiến ngôi nhà trở nên trống trải?

Một nỗi lo thường gặp là thiết kế tối giản có thể khiến nhà cửa trở nên lạnh lẽo, vô cảm. Nhưng tôi tin rằng, khi không gian không chiếm quá nhiều sự chú ý, con người mới có cơ hội tương tác thật sự với nhau. Trong khi các không gian đầy màu sắc, sôi động có thể kích thích thị giác và sự sáng tạo, thì ngôi nhà nên là nơi để chúng ta rút lui, nghỉ ngơi và tái tạo năng lượng. Nó cần mang lại cảm giác an toàn, thân thuộc như một nơi trú ẩn tinh thần sau một ngày mệt mỏi.

Nhà thiết kế có cần lúc nào cũng phải tiên phong?

Ngày nay, thật dễ để nghĩ rằng nhà thiết kế phải luôn đi đầu trong công nghệ. Nhưng tôi lại thích kiểu công nghệ "không mang dáng dấp công nghệ." Dù là thiết kế ô tô, điện thoại hay đồ nội thất công nghệ nên hòa vào đời sống thay vì làm nó trở nên xa lạ. Thay vì ép thiết kế theo kiểu tương lai "ngoài hành tinh", tôi tin rằng ta nên tạo ra những sản phẩm thân thiện, gần gũi. Một thiết kế tốt không cần phải gào lên rằng "tôi là sáng tạo" nó chỉ cần lặng lẽ nâng cao chất lượng cuộc sống hằng ngày.

Trang trí có chỗ đứng trong thiết kế tối giản không?

Tối giản không có nghĩa là loại bỏ hoàn toàn yếu tố trang trí. Một số thiết kế tối giản nổi tiếng, như của kiến trúc sư Adolf Loos, đã sử dụng các vật liệu tự nhiên như đá cẩm thạch một cách đầy biểu cảm mà vẫn tinh tế. Vấn đề không nằm ở việc có trang trí hay không mà là ở cách trang trí được tích hợp một cách tự nhiên, không phô trương, góp phần tạo nên tổng thể hài hòa.

"Nhà" thực sự có ý nghĩa gì với bạn?

Với tôi, khái niệm “nhà” không chỉ là một không gian vật lý. Nó là cảm giác an toàn, yên bình mà nơi ấy mang lại. Cảm giác ấy không nhất thiết phải gắn với một địa chỉ cụ thể có thể là một khách sạn nhỏ ở Nhật, hay nhà của một người bạn thân. Ngày nay, ngay cả không gian làm việc cũng đang được thiết kế theo hướng "giống như nhà ở" hơn. Chúng ta đang chứng kiến sự xóa nhòa ranh giới giữa công việc và cuộc sống cá nhân và mong muốn về một không gian cân bằng, nhân văn đang ảnh hưởng đến cả nơi ta sống lẫn nơi ta làm việc.

Thiết kế có nên chạy theo xu hướng?

Điều thú vị là xu hướng thiết kế lại thường được dẫn dắt bởi yếu tố kinh tế. Ở những nền kinh tế phát triển, người ta có thể thay đổi vật dụng thường xuyên dẫn đến những thiết kế cầu kỳ, hào nhoáng. Nhưng rồi những thiết kế đó sẽ nhanh chóng lỗi thời, gắn liền với một giai đoạn cụ thể. Ngược lại, những thiết kế tối giản, bền vững, được sinh ra để tồn tại lâu dài lại có sức sống vượt thời gian. Chẳng hạn, thiết kế Bắc Âu với sự giản dị và chức năng cao đã lên ngôi sau khủng hoảng tài chính 2008, khi con người bắt đầu tìm đến sự tinh tế trong những thứ mộc mạc.

Bạn ơi, đã bao giờ nghĩ đến việc tối giản có thể thay đổi ngôi nhà hay không gian làm việc của mình thế nào chưa? Hãy chia sẻ cảm nhận của bạn về sự cân bằng giữa tính thẩm mỹ đơn giản và tính ứng dụng trong thiết kế nhé!