Khi chúng ta nghĩ đến những loài động vật có thể bắt chước tiếng nói của con người, loài vật đầu tiên có lẽ xuất hiện trong đầu là loài vẹt. Vẹt, như macaw, cockatoo và African grey, nổi tiếng với khả năng bắt chước tiếng nói của con người một cách đáng kinh ngạc.

Nhưng có một điều bạn có thể chưa từng nghĩ đến - tại sao vẹt có thể nói được còn các loài linh trưởng như tinh tinh và khỉ thì không, mặc dù chúng có những đặc điểm sinh học tương tự như con người?

Hãy cùng khám phá thế giới hấp dẫn của loài vẹt và tìm hiểu lý do đằng sau khả năng nói độc đáo của chúng.

Điều gì làm nên sự khác biệt của vẹt?

Nhiều người ngạc nhiên khi biết rằng vẹt, mặc dù không có môi và răng, vẫn có thể bắt chước giọng nói của con người với độ chính xác đáng kinh ngạc. Điều này đưa chúng ta đến một câu hỏi thú vị: Tại sao vẹt có thể bắt chước giọng nói của con người trong khi các loài động vật như tinh tinh, có cấu trúc vật lý tương tự như chúng ta, lại không thể? Các nhà nghiên cứu đã đề xuất hai giả thuyết chính để giải thích hiện tượng này.

Giả thuyết đầu tiên cho rằng các loài động vật như tinh tinh và khỉ đơn giản là không có cấu trúc vật lý trong bộ máy phát âm cho phép chúng phát ra giọng nói giống con người. Năm 1969, Lieberman và nhóm của ông đã công bố một nghiên cứu trong đó họ mô phỏng đường thanh quản của khỉ đầu chó và kết luận rằng dây thanh quản của chúng không có khả năng phát ra âm thanh giống như con người. Họ đã áp dụng phương pháp tương tự đối với tinh tinh vào năm 1972 và đi đến cùng một kết luận: cấu trúc thanh quản của chúng không thể hỗ trợ giọng nói giống con người.

Vai trò của não trong giọng nói

Nhưng có một giả thuyết khác thách thức giả thuyết đầu tiên. Lý thuyết này cho rằng vấn đề không nằm ở cấu trúc vật lý mà nằm ở khả năng kiểm soát và phối hợp các cấu trúc đó để phát ra tiếng nói của não. Lý thuyết này lần đầu tiên được đề xuất vào thời của Darwin và được chấp nhận rộng rãi hơn vào những năm 1960. Các nghiên cứu sâu hơn vào năm 2016 đã cung cấp thêm bằng chứng cho ý tưởng này. Các nhà nghiên cứu đã quan sát những con khỉ sống bằng tia X trong quá trình phát ra tiếng kêu và phát hiện ra rằng đường thanh quản của chúng thực sự có thể hỗ trợ âm thanh giống như tiếng nói. Tuy nhiên, họ cũng kết luận rằng lý do chúng ta chưa bao giờ nghe thấy một con khỉ nói là do những hạn chế của não chúng, chứ không phải bộ máy phát âm của chúng.

Vẹt: Bậc thầy bắt chước

Bây giờ, hãy chuyển sự chú ý của chúng ta sang loài vẹt. Làm thế nào mà những sinh vật có lông vũ này, với cấu trúc não và giải phẫu giọng nói hoàn toàn khác, có thể bắt chước tiếng nói của con người? Các nhà nghiên cứu nghiên cứu về vẹt, đặc biệt là vẹt xám châu Phi, đã tìm ra một số hiểu biết đáng ngạc nhiên. Năm 2002, một nghiên cứu đã tiết lộ rằng vẹt xám cực kỳ thông minh và có khả năng tham gia vào hình thức "trò chuyện" của chúng trong tự nhiên. Mặc dù cấu trúc não của chim khác biệt đáng kể so với động vật có vú, nhưng cách chúng học ngôn ngữ lại rất giống với cách trẻ em học.

Điều thậm chí còn hấp dẫn hơn là, không giống như con người sử dụng dây thanh quản và môi để tạo ra âm thanh, vẹt sử dụng một cấu trúc gọi là syrinx để tạo ra âm thanh. Bằng cách kiểm soát các cơ xung quanh syrinx, vẹt có thể điều khiển âm thanh mà chúng tạo ra, giống như cách con người kiểm soát dây thanh quản của mình. Khi nói đến việc tạo ra âm thanh bật ra hoặc một số phụ âm nhất định, vẹt thậm chí có thể sử dụng thực quản của chúng để hỗ trợ tạo ra âm thanh, đây là một sự thích nghi khá ấn tượng!

Sự tiến hóa của việc học nói ở chim

Thật đáng kinh ngạc khi quá trình tiến hóa đã định hình vẹt và con người theo những cách cho phép chúng phát triển khả năng học ngôn ngữ tương tự nhau. Mặc dù vẹt và con người là hai loài hoàn toàn khác nhau, nhưng chúng đã tiến hóa các cơ chế song song để học và bắt chước ngôn ngữ. Và mặc dù vẹt có thể không hiểu những từ mà chúng bắt chước theo cùng một cách như chúng ta, khả năng bắt chước của chúng vẫn vô cùng phức tạp và tinh tế.

Kết luận: Đừng đánh giá thấp loài vẹt!

Vì vậy, lần tới khi ai đó nói "tiếng vẹt" với giọng khinh thường, hãy nhớ điều này: loài chim này không phải là loài bắt chước đơn giản. Vẹt sở hữu khả năng nhận thức đáng chú ý và có thể sử dụng mọi bộ phận trên cơ thể để tái tạo âm thanh mà chúng nghe được. Chúng có thể không có môi hoặc răng như con người, nhưng bộ não và minh quản của chúng khiến chúng trở thành người học ngôn ngữ theo cách riêng của chúng. Trên thực tế, lần tới khi bạn nhìn thấy một con vẹt, bạn có thể muốn khen ngợi chúng nhiều hơn một chút về kỹ năng bắt chước của chúng!

Bây giờ câu hỏi đặt ra là, điều ấn tượng nhất mà bạn từng thấy một con vẹt bắt chước là gì? Hãy cùng chia sẻ một số câu chuyện!