Một con cá voi lưng gù đã thực hiện một trong những cuộc di cư dài nhất và kỳ lạ nhất từng được ghi nhận, các nhà khoa học cho rằng biến đổi khí hậu có thể là yếu tố chính đằng sau hành vi này.
Lần đầu tiên được nhìn thấy ở Thái Bình Dương gần Colombia vào năm 2017, con cá voi này sau đó được phát hiện ở ngoài khơi Zanzibar thuộc Ấn Độ Dương vào năm 2022, với hành trình ước tính là 13.000 km.
Các nhà nghiên cứu tin rằng chuyến đi đáng chú ý này có thể là do biến đổi khí hậu làm giảm lượng thức ăn hoặc là một hành trình dài để tìm bạn tình. Ekaterina Kalashnikova từ Chương trình Cetaceans Tanzania mô tả cuộc di cư này là "thực sự ấn tượng và khác thường, ngay cả đối với một loài được biết đến với những cuộc di cư dài".
Kalashnikova còn cho rằng đây có thể là khoảng cách xa nhất từng được ghi nhận đối với hành trình của một con cá voi lưng gù. Được biết đến với những cuộc di cư hàng năm rộng lớn, cá voi lưng gù thường di chuyển giữa các khu vực sinh sản nhiệt đới và các vùng kiếm ăn lạnh hơn. Tuy nhiên, hành trình của con đực này nổi bật vì nó liên quan đến hai bãi sinh sản tách biệt rõ rệt.
Nguyên nhân có thể xảy ra của cuộc di cư
Một giả thuyết cho rằng biến đổi khí hậu đang làm giảm khả năng tiếp cận của krill, nguồn thức ăn chính của cá voi lưng gù, buộc chúng phải di chuyển xa hơn để tìm kiếm thức ăn. Một giả thuyết khác cho rằng khi quần thể cá voi lưng gù phục hồi nhờ các nỗ lực bảo tồn, cá voi có thể đang khám phá các vùng sinh sản mới.
Mặc dù lý do chính xác vẫn chưa chắc chắn, Tiến sĩ Kalashnikova lưu ý rằng biến đổi khí hậu toàn cầu, các sự kiện môi trường khắc nghiệt và các yếu tố tiến hóa đều có thể đóng vai trò thúc đẩy các cuộc di cư đặc biệt như vậy.
Hành trình của cá voi
Cá voi ban đầu được chụp ảnh vào năm 2013 trong một nhiệm vụ nghiên cứu ngoài khơi bờ biển Thái Bình Dương của Colombia và được quan sát lại ở cùng khu vực vào năm 2017. Năm năm sau, nó được xác định ngoài khơi bờ biển Zanzibar ở Ấn Độ Dương. Những lần nhìn thấy này đại diện cho khoảng cách vòng tròn lớn tối thiểu là 13.046 km, mặc dù khoảng cách thực tế di chuyển có thể còn lớn hơn.
Các nhà khoa học sử dụng khái niệm khoảng cách vòng tròn lớn, đại diện cho cung ngắn nhất giữa hai điểm trên bề mặt hình cầu, để ước tính những hành trình như vậy.
Theo dõi cá voi thông qua khoa học công dân
Khám phá mang tính đột phá này có thể thực hiện được nhờ cơ sở dữ liệu ảnh khổng lồ do các nhà nghiên cứu, người xem cá voi và công chúng đóng góp thông qua nền tảng khoa học công dân Happywhale.com. Nền tảng này sử dụng trí tuệ nhân tạo để xác định từng cá voi lưng gù dựa trên hình dạng và hoa văn độc đáo trên đuôi của chúng, được gọi là vây đuôi, để theo dõi chuyển động toàn cầu của chúng.
Những phát hiện, được công bố trên tạp chí Royal Society Open Science, nêu bật tiện ích của công nghệ và sự tham gia của công chúng trong việc thúc đẩy nghiên cứu biển.
Để tìm hiểu thêm về những sinh vật hùng vĩ này, hãy xem The Secrets of Antarctica’s Giants trên BBC iPlayer.
