Mỗi năm, thứ tư cuối cùng của tháng tư được chọn làm ngày quốc tế chó dẫn đường – một sự tôn vinh dành cho những chú chó phục vụ được huấn luyện công phu và là bạn đồng hành vô giá của người khiếm thị.
Mặc dù đóng vai trò rất quan trọng, chó dẫn đường lại thuộc nhóm chó làm việc khó đào tạo nhất, với tỉ lệ không đạt tốt nghiệp lên tới 40%, và chi phí huấn luyện trung bình mỗi chú chó vượt qua 200.000 nhân dân tệ. Điều này khiến chúng trở nên hiếm hơn cả gấu trúc khổng lồ và khẳng định vị thế "tinh hoa" trong thế giới loài chó.
Chó dẫn đường thường là giống labrador retriever hoặc golden retriever, được lựa chọn từ những dòng dõi đã được ghi chép rõ ràng. Chúng phải không mang bệnh di truyền, không có biểu hiện hung hăng và sở hữu tính cách điềm tĩnh.
Khi được khoảng 45 ngày tuổi, các chú chó con sẽ được gửi đến các gia đình tình nguyện để thích nghi với môi trường sống của con người và phát triển các hành vi xã hội cơ bản.
Khi được khoảng một năm tuổi, chúng bắt đầu quá trình huấn luyện tại các trung tâm đào tạo chó dẫn đường trong vòng 12 đến 18 tháng. Nhiệm vụ bao gồm di chuyển qua cầu thang, tránh vật cản và băng qua đường. Mỗi kỹ năng được luyện tập hàng chục nghìn lần để hình thành phản xạ có điều kiện. Các huấn luyện viên thường xuyên kiểm tra và đánh giá bằng các bài thi mô phỏng tình huống thực tế.
Một chú chó dẫn đường đạt chuẩn phải thành thạo hơn 30 lệnh và ghi nhớ ít nhất 5 điểm đến. Sau khi hoàn thành khóa huấn luyện, chú chó sẽ được ghép với người khiếm thị để cùng trải qua 40 ngày huấn luyện chung. Nếu sự hợp tác này thành công, chú chó chính thức "tốt nghiệp" và bắt đầu thực hiện nhiệm vụ mà không tính phí.
Dụng cụ hỗ trợ
Chó dẫn đường sử dụng một số dụng cụ quan trọng để hoàn thành nhiệm vụ hiệu quả. Một chiếc áo làm việc giúp nhận biết rằng chó đang làm nhiệm vụ, với màu sắc khác nhau tùy thuộc vào trung tâm đào tạo. Bộ dây dẫn – cầu nối cứng giữa chú chó và người dẫn dắt – đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và không bao giờ được sử dụng sai cách. Dây buộc, do người dẫn dắt sử dụng để liên lạc với chó, đảm bảo kiểm soát chính xác khi di chuyển.
Chó dẫn đường đã có lịch sử lâu đời trong việc hỗ trợ người khiếm thị. Các bức bích họa cổ đại từ pompeii đã khắc họa hình ảnh người mù cùng với những chú chó. Chú chó dẫn đường đầu tiên được công nhận chính thức xuất hiện vào năm 1819 khi johann wilhelm, một linh mục người vienna, huấn luyện chó giúp đỡ người mù. Ông đã phát triển phương pháp sử dụng tay cầm cứng, giống như dây dẫn được sử dụng ngày nay.
Chương trình hiện đại dành cho chó dẫn đường bắt đầu trong thời kỳ chiến tranh thế giới, khi bác sĩ người đức gerhard stalling nhận thấy chó của mình tự nhiên giúp đỡ một người lính mù. Phát hiện này dẫn đến việc thành lập trường đào tạo chó dẫn đường đầu tiên vào năm 1916. Qua thời gian, các chương trình dành cho chó dẫn đường đã mở rộng trên toàn cầu, nhờ công sức của dorothy harrison eustis, người đã thành lập các trường đào tạo ở thụy sĩ và hoa kỳ. Sự tận tụy của bà đã mang lại sự công nhận toàn cầu cho phong trào chó dẫn đường.
Sự xuất hiện của chó dẫn đường ở châu á bắt đầu vào năm 1938, khi một du khách người mỹ mang theo một chú chó dẫn đường đến nhật bản, tạo nên sự quan tâm từ công chúng. Tuy nhiên, phải đến 19 năm sau, nhật bản mới đào tạo được chú chó dẫn đường chính thức đầu tiên. Tại trung quốc, chương trình dành cho chó dẫn đường bắt đầu khá muộn, với trung tâm đào tạo đầu tiên được thành lập tại đại liên vào năm 2004. Hai năm sau, chú chó dẫn đường đầu tiên có chứng nhận, tên là “mao mao”, bắt đầu phục vụ.
Những năm gần đây, các sáng kiến dành cho chó dẫn đường tại trung quốc đã có bước tiến lớn. Các khung pháp lý và chiến dịch nâng cao nhận thức cộng đồng đã cải thiện sự công nhận và chấp nhận chó dẫn đường. Vào năm 2018, việc thiết lập các tiêu chuẩn quốc gia cho chó dẫn đường đã đưa ra các tiêu chí chọn lọc, quy trình đào tạo và yêu cầu chăm sóc, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của dịch vụ quan trọng này.
Khi gặp một chú chó dẫn đường, điều cần thiết là phải tôn trọng vai trò làm việc của chúng. Không gọi tên hay làm phiền chó, vì điều này có thể ảnh hưởng đến nhiệm vụ của chúng. Không cho ăn hay vuốt ve chó nếu không có sự cho phép từ người dẫn dắt. Thay vào đó, nếu cần giúp đỡ, hãy hỏi trực tiếp người dẫn dắt và đảm bảo thú cưng của mình không gây xao lãng. Những hành động này giúp duy trì sự an toàn và hiệu quả của chó dẫn đường trong công việc quan trọng của chúng.