Trong một bước tiến quan trọng cho công tác bảo tồn, Cục Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ (FWS) đã công bố kế hoạch đưa bướm chúa vào danh sách các loài bị đe dọa vào cuối năm 2024.
Quyết định này được đưa ra sau nhiều năm lo ngại về sự suy giảm nhanh chóng của quần thể bướm chúa và tác động của biến đổi khí hậu và phá hủy môi trường sống. Quyết định này là một phần trong những nỗ lực rộng lớn hơn nhằm bảo vệ loài bướm này, vốn đã chứng kiến số lượng loài này giảm dần trong những thập kỷ gần đây.
Bướm chúa, được biết đến với đôi cánh màu cam và đen rực rỡ, là loài bướm mang tính biểu tượng trên khắp Bắc Mỹ. Được biết đến với cuộc di cư ngoạn mục, nơi bướm chúa phương Đông di cư đến Mexico để trú đông và bướm chúa phương Tây di cư đến California, loài bướm này đã trở thành biểu tượng cho vẻ đẹp tự nhiên của lục địa này.
Tuy nhiên, các nhóm bảo vệ môi trường từ lâu đã lên tiếng báo động về tương lai của loài này. Quần thể bướm chúa đã giảm mạnh, với dữ liệu cho thấy số lượng bướm chúa trên khắp Hoa Kỳ đã giảm 81% trong 25 năm qua, chủ yếu là do biến đổi khí hậu, mất môi trường sống và sử dụng thuốc diệt cỏ.
Định danh loài bị đe dọa
Động thái định danh bướm chúa là "bị đe dọa" theo Đạo luật về các loài bị đe dọa là một bước quan trọng trong nỗ lực bảo vệ loài này. Trạng thái "bị đe dọa" cho phép một số biện pháp bảo vệ hợp pháp nhưng cũng mang lại cơ hội thích nghi.
Ví dụ, nông dân có thể tiếp tục loại bỏ cây bông tai (nguồn thức ăn chính của sâu bướm chúa) khỏi đất của họ, nhưng họ không thể tham gia vào các hoạt động khiến đất không còn phù hợp với loài này nữa. Quan trọng là, việc giết hại ngẫu nhiên, chẳng hạn như do xe cộ gây ra, sẽ được phép, nhưng việc cố ý gây hại cho bướm sẽ bị cấm.
FWS cũng đang xem xét các biện pháp bảo vệ môi trường sống quan trọng, đặc biệt là dọc theo bờ biển phía tây Hoa Kỳ, nơi bướm chúa trú đông. Đề xuất sẽ chỉ định 4.395 mẫu Anh trên bảy quận ven biển California là môi trường sống được bảo vệ.
Việc chỉ định này sẽ giúp bảo vệ các khu vực trú đông thiết yếu của bướm khỏi bị phá hủy hoặc gián đoạn, mặc dù không nhất thiết phải dừng mọi hoạt động phát triển. Các chủ đất đang tìm kiếm giấy phép liên bang cho các dự án sẽ cần phải làm việc với FWS để giảm thiểu mọi thiệt hại cho các môi trường sống quan trọng này.
Cuộc đua với thời gian
Quyết định này được đưa ra sau một chặng đường dài vận động của các nhóm bảo vệ môi trường. Năm 2014, Trung tâm Đa dạng sinh học đã kiến nghị chính phủ liệt kê bướm chúa vào danh sách loài bị đe dọa, và FWS đã bắt đầu xem xét tình trạng của loài này ngay sau đó.
Sau nhiều năm trì hoãn, một vụ kiện liên bang được giải quyết vào năm 2022 đã buộc cơ quan này phải đưa ra quyết định vào tháng 9 năm 2024, với thời hạn gia hạn đến tháng 12. Đề xuất bảo vệ mới này được đưa ra đúng lúc, khi quần thể bướm chúa đang phải đối mặt với tương lai ảm đạm nếu không có hành động nào được thực hiện.
Tierra Curry, một nhà khoa học cấp cao của Trung tâm Đa dạng Sinh học, gọi danh sách này là "một tín hiệu báo động cảnh báo chúng ta phải chăm sóc môi trường tốt hơn". Bà và những người bảo tồn khác coi danh sách này không chỉ quan trọng đối với sự sống còn của bướm chúa mà còn là một chỉ báo rộng hơn về sức khỏe môi trường. Nếu bướm chúa không thể sống sót, thì đó là lời cảnh báo rằng các hệ sinh thái nói chung đang gặp nguy hiểm.
Thách thức và sự không chắc chắn đối với nông dân
Quyết định này không phải là không có tranh cãi, đặc biệt là đối với nông dân và các doanh nghiệp nông nghiệp. Trong khi những người bảo tồn ủng hộ các biện pháp bảo vệ, một số nhóm nông nghiệp lo ngại về tác động tiềm tàng đối với hoạt động của họ. Matt Mulica, thuộc nhóm Farmers for Monarchs, nhấn mạnh rằng những người nông dân đã tự nguyện làm việc để duy trì môi trường sống của bướm chúa trong nhiều năm
nhưng vẫn còn sự không chắc chắn về việc danh sách "bị đe dọa" sẽ có ý nghĩa gì đối với hoạt động của họ. Nhóm đã làm việc với Liên đoàn Cục Nông trại Hoa Kỳ và Hiệp hội Đậu nành Hoa Kỳ để tìm cách giúp đỡ loài bướm mà không ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động canh tác
Nhìn về phía trước
Khi giai đoạn bình luận của công chúng mở ra và đề xuất được tiến hành, quyết định liệt kê bướm chúa là loài bị đe dọa là một bước quan trọng hướng tới việc bảo vệ loài bướm mang tính biểu tượng này.
Hiện tại, các nhà bảo tồn vẫn thận trọng lạc quan, trong khi vẫn tiếp tục thúc đẩy các biện pháp bảo vệ rộng rãi hơn cho các loài khác đang phải đối mặt với các mối đe dọa tương tự. Nếu có thể cứu được bướm chúa, nó sẽ trở thành ngọn hải đăng hy vọng cho vô số các loài khác đang đấu tranh để sinh tồn trong một thế giới ngày càng thù địch.
Monarch butterflies to be listed as a threatened species in the U.S.
Video by KSBY News
