Hoa cúc, thường được gọi là "mums", là loài hoa tiêu biểu của mùa thu. Với cách chăm sóc đúng đắn, những bông hoa rực rỡ này có thể quay trở lại khoe sắc năm này qua năm khác!
Hướng dẫn này sẽ giúp bạn nắm vững cách trồng và chăm sóc hoa cúc, từ việc duy trì thời gian nở hoa đến cách chuẩn bị cho cây vượt qua mùa đông.
Tên khoa học của hoa cúc là Chrysanthemum x morifolium (trước đây là Dendranthema x grandiflora). Được mệnh danh là Nữ hoàng của các loài hoa mùa thu, chúng mang đến những sắc màu rực rỡ như vàng, tím nhạt, hồng, đỏ tía, đỏ đậm, đồng, cam và trắng.
Mỗi bông hoa thực chất là tập hợp của nhiều bông hoa nhỏ gọi là cánh hoa con (floret), với đa dạng hình dáng từ những cánh hoa nhỏ như chiếc gối ghim đến những bông hoa khổng lồ có hình dáng độc đáo như những con nhện khổng lồ. Có hàng trăm giống hoa cúc khác nhau cho bạn lựa chọn.
Hoa cúc có thể phát triển với chiều cao và chiều rộng khoảng 90 cm, nếu được bấm ngọn thường xuyên trong suốt mùa sinh trưởng. Thời điểm hoa nở phụ thuộc vào độ dài ngày (dưới 12 giờ ánh sáng), khi đó cây sẽ bắt đầu ra nụ. Nếu được trồng và bố trí hợp lý, hoa cúc có thể phát triển và lan rộng nhanh chóng.
Hoa cúc là cây lâu năm có khả năng chịu lạnh tốt, nên được trồng vào đầu mùa xuân. Tuy nhiên, nhiều loại hoa cúc trang trí bán vào mùa thu chỉ nên được coi là cây một năm vì chúng có thể không sống sót qua mùa đông.
Có, những giống hoa cúc lâu năm có thể chịu được nhiệt độ thấp sẽ quay trở lại mỗi năm. Đầu mùa xuân là thời điểm lý tưởng để trồng hoa cúc, giúp cây phát triển bộ rễ vững chắc trước khi mùa đông đến.
Ở các khu vực có khí hậu ấm áp, hoa cúc có thể nở hai lần trong năm, trong khi ở vùng khí hậu lạnh, chúng thường chỉ nở vào mùa thu.
Chọn vị trí trồng: Chọn nơi có ánh nắng đầy đủ, tránh xa cây cối lớn hoặc bụi rậm. Hoa cúc phát triển mạnh trong đất giàu dinh dưỡng, thoát nước tốt và không thích đất bị úng nước, vì điều này có thể gây thối rễ. Việc cải tạo đất với phân chuồng hoai mục hoặc phân trộn sẽ rất có lợi, vì hoa cúc là loài cây có nhu cầu dinh dưỡng cao.
Mẹo trồng trong chậu: Nếu đặt hoa cúc trong chậu gần hiên nhà, hãy lưu ý rằng ánh sáng nhân tạo từ đèn đường hoặc đèn an ninh vào ban đêm có thể ảnh hưởng đến chu kỳ ra hoa của cây do thiếu bóng tối cần thiết.
Hoa cúc nên được trồng vào đầu mùa xuân. Nếu gieo từ hạt, hãy bắt đầu gieo trong nhà 6 đến 8 tuần trước đợt sương giá cuối cùng.
Trồng hoa cách nhau 45 đến 90 cm, tùy thuộc vào kích thước trưởng thành của từng loại. Việc đảm bảo cây có đủ không gian giúp không khí lưu thông tốt, hạn chế sâu bệnh.
Trồng cây ở độ sâu ngang với bầu rễ ban đầu để tránh đọng nước xung quanh gốc cây, giúp phòng tránh tình trạng thối thân.
Tưới nước: Việc tưới nước đều đặn là rất quan trọng để cây phát triển khỏe mạnh. Đất cần luôn giữ ẩm nhưng không được quá sũng nước. Khi tưới, tránh làm ướt lá để ngăn ngừa bệnh nấm.
Bón phân: Bón phân định kỳ mỗi tháng bằng phân cân đối (10-10-10). Dừng bón phân khi cây bắt đầu ra nụ.
Phủ lớp mùn: Rải lớp mùn xung quanh gốc cây để giữ độ ẩm và hạn chế cỏ dại phát triển.
Bấm ngọn: Để cây phát triển tán rộng và nhiều hoa hơn, hãy bấm ngọn khi cây đạt chiều cao 7 đến 10 cm. Tiếp tục bấm ngọn đến giữa tháng 7 khi cây bắt đầu ra nụ.
Ở các khu vực có khí hậu ôn hòa (vùng USDA 5 trở lên), hoa cúc lâu năm có thể tồn tại ngoài trời suốt mùa đông. Ở vùng lạnh hơn, hãy che phủ cây sau đợt sương giá đầu tiên, giữ nguyên phần tán lá cho đến mùa xuân.
Duy trì tưới nước cho bộ rễ và đưa cây ra ánh sáng dần dần vào đầu mùa xuân.
Cứ 2 đến 3 năm, nên tách bụi hoa cúc vào mùa xuân khi cây bắt đầu ra chồi mới. Loại bỏ phần trung tâm già cỗi và chia cây thành từng cụm nhỏ, mỗi cụm cần có đủ rễ và chồi non trước khi trồng lại.
Hoa cúc được phân thành 13 nhóm dựa trên hình dáng và cấu trúc cánh hoa, bao gồm:
Cúc Incurve không đều: Bông lớn, ví dụ: ‘Bola de Oro’ (màu vàng)
Cúc Reflect: Bông vừa đến rất lớn, ví dụ: ‘Pretty Polly’ (tím với mặt dưới hồng)
Cúc Incurve đều: Hình cầu, ví dụ: ‘George Couchman’ (màu đồng)
Cúc Decorative: Cánh hoa xòe phẳng, ví dụ: ‘Coral Charm’ (màu hồng cam)
Cúc Pompom: Hình cầu nhỏ gọn, ví dụ: ‘Kevin Mandarin’ (cam đậm)
Cúc Spider: Cánh hoa dài tỏa ra như chân nhện, ví dụ: ‘Lava’ (vàng có đầu cánh đỏ)
Một số giống hoa cúc như ‘Betty Lou’ và ‘Burnt Copper’ có thể sống sót trong điều kiện lạnh giá khắc nghiệt.
Hoa cúc nên được cắt khi bông hoa gần nở hết hoặc đã nở hoàn toàn. Loại bỏ lá phía dưới để tránh thối nước, thay nước trong bình mỗi hai ngày để hoa giữ tươi từ 7 đến 10 ngày.
Hoa cúc có giá trị lịch sử lâu đời, từng được sử dụng làm thảo dược trong nền y học cổ truyền Trung Quốc.
Tên gọi của loài hoa này có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp, có nghĩa là "bông hoa vàng". Theo quan niệm dân gian, một cánh hoa cúc rơi vào chén trà có thể mang đến trường thọ. Hoa cúc cũng là loài hoa đại diện cho những người sinh vào tháng 11.
Các bệnh phổ biến ở hoa cúc bao gồm bệnh vàng lùn (aster yellows), bệnh phấn trắng và bệnh thối rễ. Ngoài ra, sâu bệnh như rệp và nhện đỏ cũng có thể gây ảnh hưởng đến sự phát triển của cây.