Có khả năng rất cao rằng chiếc điện thoại, máy tính bảng hoặc máy tính mà bạn đang sử dụng để đọc bài viết này có chứa các hóa chất chống cháy.
Những chất này giúp ngăn chặn nguy cơ cháy nổ ở các thiết bị điện tử như tivi, nhưng đi kèm với đó là những mối nguy hại nghiêm trọng đối với sức khỏe.
FDA cấm chất phụ gia có trong một số loại nước ngọt
Trong số nhiều loại hóa chất chống cháy, nhóm brom hóa (brominated flame retardants - BFRs) đặc biệt gây lo ngại. Đây là những hóa chất độc hại, có khả năng tích tụ trong mô cơ thể, dẫn đến nguy cơ ung thư, rối loạn hormone, tổn thương hệ thần kinh, sinh sản và phát triển. BFRs thường xuất hiện trong vỏ nhựa của thiết bị điện tử và bảng mạch. Hai hợp chất BFRs cụ thể—decabromodiphenyl ether (deca-BDE) và tetrabromobisphenol A (TBBPA)—đã bị cấm tại Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu từ năm 2007 và 2006. Dù các chất này đã được thay thế bằng các hợp chất chống cháy khác, trong đó có organophosphate flame retardants (OPFRs), nhưng mức độ an toàn của chúng vẫn là dấu hỏi lớn, đặc biệt là đối với hệ sinh thái dưới nước.
Vậy điều gì sẽ xảy ra khi những hóa chất chống cháy này từ thiết bị điện tử lại xuất hiện trong các sản phẩm chúng ta sử dụng hằng ngày, như dụng cụ nhà bếp? Liệu quy trình tái chế có loại bỏ hoàn toàn các chất độc hại này, hay chúng vẫn còn tồn tại trong những vật dụng mà chúng ta dùng để nấu nướng và ăn uống?
Nghiên cứu: Kết quả đáng lo ngại
Các nhà khoa học đã công bố một nghiên cứu trên tạp chí Chemosphere (tháng 10 năm 2024) về nguy cơ tiềm ẩn của nhựa tái chế, đặc biệt là nhựa màu đen, trong các sản phẩm tiêu dùng. Nhựa đen thường được sử dụng trong vỏ thiết bị điện tử, làm dấy lên nghi ngờ về việc chúng có thể chứa các chất chống cháy, bao gồm cả những hóa chất đã bị cấm từ trước.
Mặc dù các sản phẩm mới có thể không còn chứa các chất độc hại này, nhưng thiết bị điện tử tái chế có thể vẫn là nguồn phơi nhiễm, vì vật liệu từ chúng tiếp tục được sử dụng trong nhiều mặt hàng quen thuộc.
Các nhà nghiên cứu đã kiểm tra 203 sản phẩm làm từ nhựa đen, bao gồm dụng cụ nhà bếp, hộp đựng thực phẩm, đồ chơi trẻ em và phụ kiện tóc, được mua từ các cửa hàng lớn lẫn nhỏ. Kết quả thu được rất đáng báo động:
- 65% sản phẩm được phát hiện có chứa hỗn hợp BFRs và OPFRs.
- 20% chỉ chứa BFRs.
Những sản phẩm có chứa chất chống cháy bao gồm dụng cụ nhà bếp, hộp đựng thực phẩm, đồ chơi trẻ em và thậm chí cả phụ kiện tóc.
Các biện pháp giảm thiểu rủi ro
Mặc dù nhiều chuỗi bán lẻ lớn đã áp dụng các biện pháp để hạn chế sử dụng hóa chất độc hại trong sản phẩm mới, nhưng các vật liệu tái chế vẫn chưa được kiểm soát chặt chẽ. Hơn nữa, bao bì sản phẩm thường không liệt kê thành phần hóa chất bên trong, khiến người tiêu dùng không biết liệu mình có đang tiếp xúc với những chất nguy hiểm hay không.
Megan Liu, quản lý khoa học và chính sách tại tổ chức Toxic-Free Future, đưa ra một số lời khuyên giúp giảm thiểu nguy cơ:
- Thay thế dụng cụ bếp bằng gỗ hoặc thép không gỉ thay vì sử dụng nhựa.
- Hạn chế tối đa việc dùng đồ nhựa để giảm nguy cơ tiếp xúc với các hóa chất có hại.
- Lựa chọn thiết bị điện tử có ít linh kiện nhựa hơn. Các thương hiệu như HP và Apple đã có chính sách hạn chế hóa chất độc hại trong sản phẩm của họ.
- Giữ nhà cửa luôn sạch sẽ và thông thoáng để hạn chế sự tích tụ của hóa chất chống cháy trong bụi và không khí. Thường xuyên rửa tay, lau dọn bằng khăn ẩm, lau nhà và hút bụi cũng giúp giảm nguy cơ.
Việc tái chế thiết bị điện tử là một thói quen tốt, nhưng khi những vật liệu này được tái sử dụng để sản xuất các sản phẩm như dụng cụ nấu ăn, hộp đựng thực phẩm hoặc đồ chơi, rủi ro sức khỏe là điều không thể tránh khỏi.
Nghiên cứu này đã cho thấy rằng nhiều vật dụng hằng ngày đặc biệt là dụng cụ bếp bằng nhựa đen, hộp đựng thực phẩm và đồ chơi trẻ em—có thể chứa hóa chất chống cháy, trong đó có cả những chất đã bị cấm. Những hóa chất này có liên quan đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như ung thư và rối loạn nội tiết tố.
Nếu bạn lo lắng về nguy cơ phơi nhiễm, hãy cân nhắc thay thế các vật dụng bằng nhựa đen bằng những lựa chọn an toàn hơn. Chủ động bảo vệ bản thân và cùng lên tiếng để thúc đẩy các chính sách kiểm soát tốt hơn, nhằm đảm bảo sự an toàn cho tất cả mọi người.
