Trong tiểu thuyết Nửa Đời Trước của Eileen Chang, có một đoạn văn miêu tả niềm vui khi nhìn thấy những ngày thứ Bảy được đánh dấu bằng màu xanh lá trên tờ lịch, thậm chí còn thú vị hơn cả những ngày Chủ Nhật đỏ rực.
Bởi lẽ, dù Chủ Nhật mang sắc đỏ, nhưng nó lại phảng phất nét u hoài của buổi hoàng hôn – một sự báo hiệu cho tuần mới sắp bắt đầu.
Cảm giác uể oải và tâm trạng chùng xuống vào đầu tuần, đến nay, vẫn khiến nhiều người đồng cảm. Trong tiếng Anh, người ta thường gọi đó là "Blue Monday" – ngày thứ Hai ảm đạm. Từ "blue" vốn gắn liền với nỗi buồn, giúp lý giải phần nào sự liên kết giữa màu sắc này và tâm trạng chán nản khi phải trở lại guồng quay công việc. Nhưng liệu đây có phải là nguồn gốc duy nhất của thuật ngữ này?
Trên thực tế, cụm từ "Blue Monday" đã xuất hiện từ thời Trung Cổ ở châu Âu. Một giả thuyết cho rằng, vào Chủ Nhật, những người thợ thủ công thường chè chén say sưa và đôi khi còn ẩu đả. Đến sáng thứ Hai, họ quay lại công việc với cơ thể đầy vết bầm tím và từ đó, cái tên "Blue Monday" ra đời.
Một cách giải thích khác đến từ miền Bắc nước Đức, nơi "blue" còn là tiếng lóng chỉ trạng thái say xỉn. Sau những cuộc vui quá chén vào Chủ Nhật, người lao động trở lại làm việc trong tình trạng uể oải, nặng nề vì dư âm của cơn say, và được gọi là "blue".
Các học giả cũng phát hiện rằng, trong tiếng Đức thời Trung Cổ, từ "blue" không chỉ gợi đến màu sắc mà còn mang ý nghĩa của sự trống rỗng, vô định. Màu xanh bao la của bầu trời thường được xem như biểu tượng của khoảng không vô tận, của sự hư không khó nắm bắt. Những người lao động, đặc biệt là thợ thủ công, vào sáng thứ Hai cũng mang một trạng thái tương tự—lơ đãng, mất tập trung, uể oải khi phải bắt đầu tuần làm việc mới.
Một giả thuyết khác lại liên hệ thuật ngữ này với các nghi lễ trong Mùa Chay. Vào những ngày thứ Hai trong giai đoạn này, người ta thường phủ lên bàn thờ những tấm vải màu xanh, khiến ngày này được gọi là "Blue Monday".
Dù nguồn gốc của thuật ngữ có khác nhau, nhưng điểm chung giữa các cách giải thích vẫn là sự chán chường và miễn cưỡng khi phải quay lại công việc. Thời Trung Cổ, những người thợ thường làm việc từ 15 đến 16 tiếng một ngày. Nếu không có những kỳ lễ hội xen kẽ để giải tỏa, thì một ngày Chủ Nhật nghỉ ngơi là chưa đủ để họ lấy lại tinh thần. So với thời đó, điều kiện làm việc ngày nay đã cải thiện hơn rất nhiều. Vậy nên, thay vì để tâm trạng chùng xuống vào thứ Hai, có lẽ chúng ta nên tìm cách vực dậy tinh thần, đón nhận tuần mới với nguồn năng lượng mới mẻ—trước khi mùa đông thực sự bao trùm.
