Một nghiên cứu gần đây cho thấy những người con giữa và những người lớn lên trong gia đình đông con có xu hướng thể hiện các đặc điểm như thân thiện, trung thực và khiêm tốn hơn so với anh chị em của mình.

Phát hiện này thách thức những nghiên cứu trước đây về mối liên hệ giữa thứ tự sinh và tính cách.

Những định kiến mâu thuẫn

Các quan niệm phổ biến thường gán cho thứ tự sinh những nét tính cách đặc trưng, chẳng hạn như con cả tham vọng, con giữa hòa giải, hay con út được nuông chiều. Tuy nhiên, các nghiên cứu trước đây chưa thể nhất quán xác nhận những tổng kết này. Nhiều kết quả còn mâu thuẫn do các mẫu nghiên cứu nhỏ và không đại diện.

Nghiên cứu trước đây

Năm 2015, hai nghiên cứu quy mô lớn với hàng nghìn người tham gia đã tìm cách xác định mối liên hệ giữa thứ tự sinh và tính cách dựa trên mô hình Big Five. Mô hình này gồm năm yếu tố chính: hướng ngoại/hướng nội, sự thân thiện, sự cởi mở với trải nghiệm, tính bất ổn cảm xúc và tính kỷ luật.

Tuy nhiên, cả hai nghiên cứu đều không tìm thấy bằng chứng thuyết phục về tác động của thứ tự sinh đến tính cách. Dù có sự liên hệ rất nhỏ giữa thứ tự sinh và trí thông minh trong nghiên cứu Project Talent, ảnh hưởng thực tế của điều này đến việc dự đoán trí tuệ là không đáng kể.

Phát hiện mới

Một nghiên cứu gần đây, công bố trên tạp chí PNAS, đã sử dụng một công cụ đánh giá tính cách mới là mô hình HEXACO để khám phá sự khác biệt về tính cách theo thứ tự sinh và quy mô gia đình.

Mô hình HEXACO gồm sáu yếu tố: trung thực/ khiêm tốn, cảm xúc, hướng ngoại, thân thiện, kỷ luật và cởi mở với trải nghiệm.

Không giống Big Five, định nghĩa của HEXACO về sự thân thiện nhấn mạnh vào khả năng thích ứng, sự rộng lượng và lòng vị tha. Nghiên cứu này chỉ ra sự khác biệt đáng kể về tính cách giữa các cá nhân, đặc biệt nhấn mạnh tác động của quy mô gia đình đối với những đặc điểm này.