Trong mùa lễ hội, khi danh sách quà tặng được xem xét, người ta cân nhắc đến việc tặng ai, chi bao nhiêu và quan trọng nhất là mua gì.

Tại Vương quốc Anh, các hộ gia đình chi trung bình 500 bảng Anh cho quà tặng trong các ngày lễ và năm mới, trong khi các gia đình ở Mỹ chi trung bình 650 đô la. Mặc dù tặng quà nuôi dưỡng niềm vui, củng cố các mối quan hệ và thể hiện sự quan tâm, nhưng một món quà không phù hợp có thể phản tác dụng.

Elizabeth Dunn, giáo sư tâm lý học và đồng tác giả của cuốn sách Happy Money: The Science of Happier Spending, nhấn mạnh rằng việc chọn sai món quà có thể gây tổn hại đến các mối quan hệ. Nghiên cứu của bà cho thấy rằng việc nhận được một món quà không mong muốn thậm chí có thể làm giảm kỳ vọng về tương lai của mối quan hệ đó.

Để đảm bảo quà tặng có tác động tích cực, những hiểu biết về tâm lý sẽ cung cấp hướng dẫn để lựa chọn đúng món quà.

Chi nhiều hơn có nghĩa là quà tặng tốt hơn không?

Trái ngược với trực giác, các nghiên cứu cho thấy rằng những món quà đắt tiền không nhất thiết sẽ được đón nhận tốt hơn. Nghiên cứu chỉ ra rằng người tặng quà có xu hướng cho rằng những món quà đắt tiền hơn sẽ được đánh giá cao hơn, coi chi phí ngang bằng với giá trị cảm nhận được. Tuy nhiên, người nhận hiếm khi liên kết giá của một món quà với ý nghĩa cảm xúc của nó.

Jeff Galak, phó giáo sư tiếp thị tại đại học Carnegie Mellon, lưu ý, "Theo bản năng, chúng ta nghĩ rằng chi phí tương quan với chất lượng, nhưng bằng chứng cho thấy người nhận không cân nhắc đến giá cả khi đánh giá ý nghĩa đằng sau một món quà".

Mặc dù các chuẩn mực xã hội có thể quyết định mức chi tiêu cơ sở, nhưng việc vượt quá mức đó sẽ không làm tăng tác động của món quà. Thay vào đó, việc tập trung vào sự liên quan của món quà có giá trị hơn.

Xem xét giá trị lâu dài

Chìa khóa để tặng quà nằm ở việc suy nghĩ vượt ra ngoài phản ứng tức thời của người nhận. Galak và các đồng nghiệp Julian Givi và Elanor Williams phát hiện ra rằng trong khi người tặng ưu tiên khoảnh khắc trao tặng, người nhận lại coi trọng tính hữu ích lâu dài của món quà.

Ví dụ, đăng kí dịch vụ nào đó có thể không gợi lên sự phấn khích khi mở quà nhưng lại mang lại niềm vui lâu dài, khiến nó trở thành món quà được đón nhận nồng nhiệt.

Bỏ qua việc tìm kiếm những món quà độc đáo

Galak khuyên không nên quá chú trọng vào sự độc đáo. Những món đồ phổ biến thực sự có thể phù hợp hơn với mong muốn của người nhận.

Các nghiên cứu cho thấy việc cá nhân hóa quá mức những món quà dựa trên các đặc điểm được nhận thức có thể dẫn đến việc bỏ qua những nhu cầu thực tế. Ngoài ra, xu hướng mua những món quà khác nhau cho những người khác nhau, ngay cả khi họ có thể thích những món đồ tương tự, có thể dẫn đến những lựa chọn kém thỏa mãn hơn.

Khi bạn bè yêu thích những món đồ như giày thể thao, bạn nên tặng họ những món đồ giống nhau thay vì tìm kiếm sự độc đáo.

Tập trung vào sở thích chung

Để chọn một món quà có ý nghĩa, hãy xác định sở thích chung với người nhận. Dunn gợi ý khám phá sở thích hoặc sở thích chung thay vì thu hẹp sự khác biệt.

Những trải nghiệm chung, chẳng hạn như vé hòa nhạc hoặc lớp học nấu ăn, không chỉ đáp ứng sở thích chung mà còn thúc đẩy mối quan hệ gắn bó hơn. Nghiên cứu ủng hộ rằng những món quà trải nghiệm củng cố mối quan hệ, ngay cả khi không có sự tham gia chung.

Hỏi xem họ muốn gì

Nếu không có sở thích chung, chỉ cần hỏi xem người nhận mong muốn gì có thể là cách hiệu quả nhất. Các nghiên cứu cho thấy mọi người thích những món quà mà họ đã yêu cầu một cách rõ ràng.

Dunn giải thích, "Mặc dù những điều bất ngờ có vẻ chu đáo, nhưng những món quà tốt nhất thường là những món quà mà người nhận đã đề cập rõ ràng."

Mặc dù việc hỏi có thể khiến bạn cảm thấy ít sáng tạo hơn, nhưng nó sẽ loại bỏ sự không chắc chắn và đảm bảo sự hài lòng.

Đừng suy nghĩ quá nhiều

Cuối cùng, việc đau đầu lựa chọn quà tặng là không cần thiết. Những món quà kém chất lượng rất hiếm và hầu hết người nhận đều đánh giá cao nỗ lực đằng sau cử chỉ đó.

Trừ khi một món quà hoàn toàn không phù hợp, thì sự chu đáo của nó thường bù đắp cho bất kỳ sự không phù hợp nào. Nghiên cứu của Nicholas Epley, giáo sư tại Trường Kinh doanh Booth thuộc Đại học Chicago, cho thấy người nhận đồng cảm với ý định của người tặng, đánh giá cao nỗ lực ngay cả khi món quà không đạt yêu cầu.

Epley kết luận rằng việc tặng quà chu đáo không chỉ mang lại lợi ích cho người nhận mà còn thúc đẩy cảm giác gần gũi với người tặng. Ngay cả khi người nhận không hoàn toàn đồng cảm với tình cảm, hành động tặng quà vẫn làm phong phú thêm trải nghiệm của người tặng.

Cuối cùng, câu nói "điều quan trọng là suy nghĩ" vẫn đúng, khiến việc tặng quà chu đáo trở thành giải pháp đôi bên cùng có lợi.